Tarih sosyal bir bilim dalıdır. Bu yüzden konuları geniş bir zaman dilimi ve birçok topluluğu ilgilendirmektedir. Bu durum tarih biliminin diğer bilim dallarından yardım almasını gerektirmektedir. Tarihe yardımcı olan bilim dalları şunlardır:

  • Coğrafya (Yer Bilimi): Toplumların yaşama biçimleri, kültür ve uygarlıkları ile yaşadıkları bölgenin coğrafi özellikleri arasında doğrudan bir ilişki vardır. Yer bilimi olarak da bilinen coğrafya tarih bilimine bu ilişkiyi ortaya koymasında yardımcı olur. Örneğin; Anadolu’nun tarih boyunca birçok medeniyete ev sahipliği yapmasını araştıran tarihçi, buna ilk cevap olarak; Anadolu’nun coğrafi konumunu verecektir.
  • Arkeoloji (Kazı Bilimi): Toprak ve su altında kalmış tarihi eserlerin ortaya çıkarılmasını sağlayan bilim dalıdır. Özellikle yazıdan önceki (Tarih Öncesi Devirler) dönemin aydınlatılmasında etkilidir. Tarih araştırmalarına en fazla yardımcı olan bilim dallarının başında gelir.
  • Etnografya (Kültür Bilimi): Toplumların örf, adet ve geleneklerini inceler. Örneğin; Eski Türklerde hükümdarın eşi olan Hatun’un da yönetimde söz sahibi olması gibi konular bu bilim dalının alanına girer.
  • Kronoloji (Zaman – Takvim Bilimi): Tarihsel olayların zamanını belirleyerek düzgün ve bilimsel bir sıraya konulmasını sağlar. Zamanı tespit edilemeyen olayların doğru değerlendirilmesi mümkün değildir.
  • Paleografya: Eski yazı bilimidir dünümüzden önceki uygarlıkların kutlandıkları yazıyı inceleri İlk yazıyı bulan Uygarlık Sümerlerdir. Tarihi devirlerin aydınlatılmasında tarihe yardımcı olan en önemli bilim dalıdır.
  • Diplomatik (Belgeler Bilimi): Devletlerin iç ye dış yazışmalarını inceleyen bitim dalıdır, Fermanları buyruklar anlaşma metinleri bu bilimin alanına girer. Örneğin; M Ö. 1260 tarihinde Mısırlılar ile Hititler arasında imzalanan Kadeş Antlaşması gibi.
  • Filoloji (Dil Bilimi): Geçmişte ve günümüzde var olan dilleri inceler. Diller arasındaki akrabalık bağlarını, sözcük alış-verişini inceleyerek tarihe yardımcı olur.
  • Epigrafya: Anıtları, kitabeleri, mezarlar üzerindeki yazıları inceler. Örneğin; Orhun Abideleri incelenerek eski Türklerin yaşam tarzı ve devlet yönetimi hakkında bilgi edinilmiştir.
  • Nümizmatik (Para Bilimi): Tarihte ilk defa parayı kullanan Lidyalılardan günümüze kadar eski paraları inceler. Tarihte para bastırma bağımsızlık ve ekonomik gücü simgelemiştir. Paralar döneminin hükümdarı tarımsal faaliyetleri ve ekonomisi hakkında da önemli bilgiler barındırırlar.
  • Sigilografi: Mühürleri inceleyen bilim dalıdır. Resmi. belge ya da yazışmalardaki mühürlerin doğruluğunu, dolayısıyla belgenin geçerli olup olmadığını inceler.
  • Heraldik: Armaları inceleyen bilim dalıdır.
  • Sosyoloji (Toplum Bilimi): İnsan topluluklarının yaşayışlarını, oluşturdukları kurumlan ve bu kurumların toplumsal hayata etkilerimi inceler.
  • Felsefe: Doğru düşünmeyi, elde edilen veriler arasında bağ kurmayı, olaylara farklı bakmayı öğretir.
  • Psikoliji: İnsanların ruhi durumunu ve karakterini inceleyen bilim dalıdır.
  • İstatistik: Belirli bir amaç için toplanan veriler yer yer tarihi olayların aydınlatılmasına katkı sağlamaktadır. Birçok olayın temelinde ekonomik nedenler vardır. İstatistik bunların belirlenmesinde yardımcı olur.
  • Hukuk: Tarihte Sümerler ile başlayan toplumsal yaşamı düzenleme çalışmaları, sonraki zaman dilimlerinde de birçok devlet ve uygarlık tarafından ele alınmıştır. Bu hukuk kuralları incelenerek insanların birbirleri ve devletle olan ilişkilerini ortaya konmuştur. Toplamların gelişmişlik düzeyleri, siyasi ve kültürel yapılarıyla ilgili bilgiler de hukuk kurallarına bakılarak elde edilebilir.
  • Edebiyat: Tarih boyunca yaşanmış olayların birçoğu edebiyata konu olmuş ve edebiyat sayesinde günümüze kadar ulaşabilmiştir.
  • Sanat Tarihi: Fertlerin ve toplumların bıraktıkları eserleri inceler. Kültürel gelişmişlik düzeylerini, zenginliklerini, inançlarını ortaya koymayı sağlar.
  • Kimya: “Karbon 14 Metodu” ile tarihi buluntuların madde yapısını inceleyerek hangi döneme ait olduğunu belirler. Özellikle fosillerin ve iskeletlerin incelenmesinde tarihe yardımcı olur.

Tarih öncesi devirlerin aydınlatılmasında arkeoloji, coğrafya, antropoloji, etnografya, kimya bilimleri; tarihi devirlerin aydınlatılmasında ise kronoloji’, nümizmatik, paleografya, filoloji, diplomatik, sosyoloji tarih bilimine yardımcı olurlar.