Rüzgârlar yer şekillerinin oluşumunda etkili olan faktörlerden biridir, özellikle çöl bölgelerinde ve yarı kurak alanlarda rüzgâr etkilidir. Rüzgâr; küçük toprak parçalarını havalandırır, bunları başka parçalara ve kayalara çarparak aşındırma, farklı bölgelere taşıyarak biriktirme işlevinde bulunur. Rüzgârın aşındırma etkisine deflasyon denir. Rüzgâr aşınımının etkili olduğu alanlarda;

  • Bitki örtüsü zayıf
  • Fiziksel ayrışma şiddetli
  • Yağış miktarı azdır.

Rüzgâr erozyonunun etkili olduğu yerlerde yer şekilleri (topografya) sürekli değişmektedir.

I) RÜZGÂRLARIN OLUŞTURDUĞU AŞINIM ŞEKİLLERİ

a)Mantar kaya: Rüzgâr erozyonu özellikle yere çok yakın alanlarda etkili olmaktadır. Sert bir kayayı sürekli alttan aşındıran kum tanecikleri üzeri geniş altı dar bir kayanın oluşmasını sağlar. Bu şekle mantar kaya, eğer üzeri düz ise şeytan masası denir.

b) Şahit Kaya: Oluşum şekli mantar kaya ile aynıdır. Ancak şahit kayalar zemine ince değil, kalın bir bağ ile bağlıdır. Mantar kayalar rüzgar erozyonunun zeminde yarattığı deflasyon etkisi sonucunda oluşurlar.

c) Tafoni: Kayaların içinde bulunan yumuşak bölümlerin, şiddetli buharlaşma sonucunda zayıflaması ve rüzgâr erezyonu ile oyularak aşındırılması ile ortaya çıkan gözeneklere tafoni denir.

d) Yardang: Rüzgârın esiş yönüne paralel uzanan tepelere yardang adı verilir. Bunların oluşumunda da kayaçların sertlik farkı etkilidir.

II) RÜZGÂRLARIN OLUŞTURDUĞU BİRİKİM ŞEKİLLERİ

1) Kumullar:

  • Kum Tepeleri: Rüzgârın sürüklediği kum taneciklerinin doğal bir engele takılarak birikmesi ile oluşan tepeciklerdir.
  • Barkan: Rüzgârın esiş yönünün tersi yönde açılmış hilal şeklindeki kum tepeciklerine barkan denir.

2) Lös: Rüzgârın taşıdığı ince materyalleri biriktirmesiyle oluşan depolara lös adı verilmektedir.Kaynak;