Etiket: selçuklu sultanı

Anadolu’da Kurulan İlk Türk Devletleri (Beylikleri)

Saltuklular (1071-1202)

✓ Anadolu’da kurulan ilk beyliktir.
✓ Erzurum ve çevresinde kurulmuştur.
✓ Kurucusu Ebul-Kasım Saltuk Bey’dir.
✓ Gürcülerle savaşarak topraklarını genişletmiştir.
✓ Haçlılara karşı Danişmentlilerle birlikte mücadele etmişlerdir.
✓ II. Rüknedin Süleyman Şak döneminde Türkiye Selçuklu Devleti1 nin egemenliğine girmiştir.
✓ Saltuklular Erzurum ve çevresinde önemli mimari eserler bırakmışlardır. Erzurum Ulu Cami, Üç Kümbetler ve Mama Hatun türbesi bunlara örnek olarak verilebilir.

Danişmentliler (l050 – 1178)

✓ Melikşak’ın komutanlarından Danişmentoğlu Ahmet Gazi tarafından merkezi Sivas olacak şekilde kurulmuştur.
✓ Danişmentliler Bizans ve Haçlılarla mücadele etmişlerdir.
✓ Danişment Gazi’nin Malatya’yı alması Türkiye Selçuklu Sultanı I. Kılıç Arslan ile arasının açılmasına neden olmuştur.
✓ Melik Gazi döneminde güçlü bir devlet katine gelmişlerdir. Ancak Melik Gazi’nin ölümünden sonra oğulları arasında takt mücadeleleri başlayınca devlet. Kayseri, Sivas ve Malatya kollarına ayrılmıştır. Türkiye Selçuklu Sultanı II. Kılıç Arslan üç koluda ele geçirerek Danişmentlilere son vermiştir.
✓ Danişmentliler Anadolu’da kurulan ilk Türk devletleri içerisinde Türkiye Selçuklularından sonra en güçlüsü kabul edilmektedir. Bazı dönemlerde Anadolu’daki üstünlüğü ele geçirmişlerdir.
✓ Danişmentlilerin Bizans’a karşı mücadelelerini anlatan Danişmentname isimli bir destanları bulunmaktadır. Bu eserde Anadolu’nun Türkleşmesine ve İslamlaşmasına olan katkıları anlatılmaktadır. Danişmentliler Anadolu’da ilk medreseyi kurmuşlardır.
✓ Tokat Niksar’daki Yağıbasan Medresesi, Kayseri’deki Ulu Cami ve Melik Gazi Türbesi önemli mimari eserleri arasındadır.

Mengücekler (1080 – 1228)

✓ Alparslan’ın komutanlarından Mengüncek Gazi tarafından Erzincan’da kurulmuştur.
✓Gürcüler ve Rumlarla savaşmışlardır. Trabzon Rumları’nın güneye inmesini engellemişlerdir.
✓ Mengücekliler kuruluşlarından kısa bir süre sonra Divriği ve Erzincan olmak üzere iki kola ayrılmıştır.
✓ Mengüceklilerin Anadolu’nun Türkleşmesi ve İslamlaşmasına önemli katkıları olmuştur. Hâkimiyet kurdukları bölgeleri önemli merkezler haline getirmiş ve mimari eserlerle zenginleştirmişlerdir. Ancak bu eserlerden bölgede etkili olan depremler ve Anadolu’nun Moğol istilasına uğraması nedeniyle günümüze çok azı ulaşmıştır.
✓ Divriği’de darüşşifa (hastane) ile birlikte yapılan Ulu Cami Mengüceklilerin en önemi i mimari eseridir.
✓ Türkiye Selçuklu Sultanı I. Alaaddin Keykubat 1228’de ; Mengüceklere son vermiştir.

Artuklular (1102 – 1409)

✓ İsmini Türkmen beyi ve Selçuklu komutanlarından Artuk Bey’den almıştır. 1086 yılında Kudüs’ü alan Artuk Bey aynı yıl burada ölmüştür.
✓ Artuk Bey’in oğulları daha sonraki yıllarda Güneydoğu Anadolu Bölgesi’ndeki Mardin, Hasankeyf ve Harput’ta 1102 – 1409 yılları arası hüküm Süren beyliği kurmuşlardır.
✓ Artuklar 3 kol hafinde varlıklarını sürdürmüşlerdir.

Haşan Keyf Artuktarı: Kurucusu Artuk Bey’in oğlu Sökmen beydir. Önce Haşan Keyfi sonra ise Diyarbakır’ı kendilerine merkez yapmışlardır. Haçlı Seferleri’ne rağmen ilim, sanat ve kültürel alanda büyük çalışmalar yapılmıştır İlme ve ilim adamlarına büyük önem verilmiştir. 1231’deEyyubiler tarafından sona erdirilmişlerdir.

Harput Artukları: Melik İmameddin Ebubekir tarafından kurulmuştur. 1234’te I. Alaaddin Keykubat tarafından son verilmiştir.

Mardin Artukları: Kurucusu İlgazi Beydir. Artukluların en uzun süre yarlığını şürdüren koludur. Haçlılara karşı, başarılı mücadeleleri olmuştur. 1409’da Karakoy unlular tarafından sona erdirilmiştir. Devrin en önemli bilim adamlarından Gezeri bu dönemde Cizre ve Diyarbarkır’da yaşamış ve ilmi çalışmalar yapmıştır. El Cezeri 1183 yılından başlayarak 25 yıl boyunca süren “İcatlar Kataloğu’nu” yazmıştır. Cezer bilim ve teknoloji tarihinde yaptığı olağanüstü buluşlar ve otomatlarla tanınmaktadır. Gezeri kitabında 50 aracın ayrıntılı tasarı mini verir.
✓ Mardin’de Hatuniye Medrese’si, i Batman’daki   Malabadi Köprüsü, Diyarbakır Artuklu Sarayı, Semanin ve Şehidiye Medreseleri devrin önemli eserleridir.

Çaka Beyliği (1081 i- 1093)

✓ Çaka Bey tarafından İzmir’de kurulmuştur.
✓ Çaka Bey ilki Türk donanmasını kurmuştur. Urla, Foça dolaylarını ele geçiren Çaka Bey daha sonra Sisam ve Rodos adalarını almıştır.
✓ Bu dönemde Çaka Bey ilk önce bir Bizans donanmasını alaka sonra: ise bir Haçlı donanmasını yenilgiye uğratmıştır
✓ Çaka Bey, Bizans’ı ete geçirmek amacıyla Türkiye, Selçukluları ve Peçeneklerle anlaştı. Ancak Bizans, Kumanları Peçenekler üzerine saldırtmış, Türkiye Selçuklu Sultanı I. Kılıç Arslan’ı da Çaka Bey’e karşı kışkırtarak öldürmesini sağlamıştır.
✓ Çaka Bey’in öldürülmesi üzerine Bizans İzmir ve çevresini tekrar ele geçirmiş ve Çaka Beyliği’ne şok vermiştir.
✓ Çalka Bey bilinen ilk Türk denizcisidir. Öldürülmesi ve beyliğine son verilmesi Türk denizciliğinin gelişmesini geciktir. 

Sökmenliler ( 1100 – 1207)

Büyük Selçuklu kumandanı Sökmek tarafından Ahlatta kurulmuştur. Beyliğe Ahlatşehir ve Ermenşahlar da denilmiştir, Sökmen Bey, adaleti ve iyiliğiyle şöhret kazanmış bir idarecidir. 1109 senesinde Haçlılara karşı, Büyük Selçuklu Sultanı Muhammed Topak in oluşturduğu ittifaka katılmıştır. Bu İttifak iki ay süreyle Haçlıların elinde bulunan Urfa’yı kuşatmış ancak alamamıştık. Beylik en iyi dönemini II. Sökmen Bey zamanında yaşamıştır. II. Sökmen Bey’in vefatıyla taht mübadelelerinin başlaması üzerine 1207’de Eyyubiler beyliğe son verdi.

Togan Arslanoğulları (Dilmaçoğulları) (1084-1394)

Bitlis Erzen dolaylarında kurulmuştur. Dilmaçoğlu Mehmet Bey Malazgirt Savaşı’na katılmış komutanlardandır. 1104 yılında beyliğin başına oğlu Togan Arslan geçmiştir. Gürcü ve Haçlılarla mücadele eden beylik Akkoyunlular tarafından ortadan kaldırılmıştır.

İnaloğulları (1103 – 1183)

Diyarbakır ve çevresinde İnal Bey tarafından kurulan beylik zaman zaman Haçlılarla mücadele etmiştir. Diyarbakır’da birçok eser bırakan beylik 40 bin ciltlik bir kütüphane kurmuştur. Beyliğe Selahattin Eyyubi son vermiştir.

Çubukogulları (1085 – 1113)

Melikşah’ın komutanlarından Emir Çubuk tarafından Harput ve çevresinde kurulmuştur. Oğlu Mehmet Bey zamanında Artuklular tarafından beyliğe son verilmiştir.

Tanrıvermişoğulları (1097)

Çaka Bey’in İzmir’de hakimiyet kurduğu yıllarda Tanrıvermiş adındaki bir Türk komutanı da ele gcçirdiği Efes’te beylik kurmuştur. Bizans, Çaka Beyliği’ne son vererek bölgeyi ele geçirince 1097 yılında da bu beyliği ortadan kaldırmıştır.

İnançoğulları (1262 – 1335)

Kurulduğu yerden dolayı Denizli Lâdik Beyliği adıyla da bilinip. Mehmet Bey adındaki bir uç beyi tarafından kurulan beylik Türkiye Selçuklularına ve İlhanlılara bağlı olarak yaşamıştır. Bu beyliğe Germiyanogulları tarafından son verilmiştir.

{ Add a Comment }

Alparslan Kimdir – Hayatı – Dönemi

Malazgirt Kahramanı Alparslan: Malazgirt Meydan Muharebesi ile Müslüman Türklere Anadolu’nun kapılarını açan Alparslan, Çağrı Bey’in oğludur. 1063 yılında amcası, Selçuklu Sultanı Tuğrul Bey’in ölümü üzerine hükümdar olmuş, devletin derlenip toparlanması için önce kendi akrabaları ile mücadelelere girişmiş, pek çok savaşlar yapmış, sonunda Veziri Nizamülmülk’ün de yardımıyla başarıya erişmiştir. 1064 yılında Bizans topraklarına girerek birçok kale ve şehir fethetmiş, Azerbeycan’ı ele geçirdikten sonra da Urfa ve Malazgirt’i topraklarına katmıştır.

Birbirini takip eden bu zaferler sonunda Mısır üzerine yürümüş, ancak büyük bir ordu hazırlayarak saldıran Bizanslıları durdurmak için tekrar Malazgirt Ovası’nda karşılaşan Alparslan, savaştan önce beyaz elbiseler giyerek bir ölüm-kalım savaşına girdiklerini söyleyip, şehit olursa üzerindeki elbise ile gömülmesini vasiyet etmiştir. 26 Ağustos Cuma günü öğleden sonra başlayan bu kanlı muharebe, büyük Selçuklu Sultanı’nın azim, irade ve imanı sayesinde zaferle son bulmuştur. İslâm askerleri kendilerinden iki misli fazla olan hristiyan kuvvetlerini ağır bir yenilgiye uğratmış, mağrur komutanları Romen Diyojen’i esir alarak ele geçirmişlerdir. Tarihin en büyük muharebelerinden biri sayılan bu savaş sonunda İslâm alemi bayram etmiş, Anadolu Müslüman Türklerin yurdu olmaya başlamıştır.

Alparslan, Romen Diyojen’e karşı iyi davranıp, onu serbest bırakacak kadar yücelik göstermiştir. Bu hareketi bile Alparslan’ın ahlakî üstünlüğünü ve kudretini göstermeye yeter. Gerçekten O, son derece adil, zekî, alim ve dirayetli bir insandı. Devletini sağlam temeller üzerine oturtmak için hiç durmadan çalıştı. Her tarafta camiler ve medreseler yaptırarak dine ve ilme hizmet etti. Etrafındaki değerli komutanları sayesinde nice zaferler kazanıp, fetihler gerçekleştirdi. Kendisinden sonra hükümdar olmasını istediği oğlu Melikşah’ın da iyi yetişmesi için gayret sarfetti.

Zamanında Büyük Selçuklu Devleti bir imparatorluk haline geldi. 1071 yılındaki Malazgirt Zaferi’nden ancak bir yıl kadar sonra, Maveraünnehir’de bir düşman komutanı tarafından haince hançerlenerek şehit edildi. Vefat haberi İslâm dünyasında geniş yankılar uyandırdı. Yerine oğlu Melikşah hükümdar oldu (1072).

Bir Anektod: Malazgirt’te bir cuma günü askerini toplayan Sultan Alparslan atından inerek secdeye kapandı ve şöyle dedi: “Ya Rabbi! Seni kendime vekil yapıyor, azametin karşısında yüzümü yere sürüyorum, senin uğrunda Ya Rabbi! Niyetim halistir. Bana yardım et. Sözlerimde hilâf varsa beni kahret. ” Sonra askerine dönerek: “Burada Allah ‘tan başka sultan yoktur. Emir ve kader tamamiyle O’nun elindedir. Bu sebeple benimle birlikte savaşmakta veya savaşmamak için uzaklaşmakta serbestsiniz” dedi.

 

{ 1 Comment }