Hz. Ömer Dönemi Önemli Olayları (634 – 644): Hz. Ebu Bekir’in ölümü üzerine halife seçilen Hz. Ömer zamanı, fetihlerin arttığı, sınırların genişlediği ve devlet örgütünün yaygınlaştığı bir dönem olmuştur. Hz. Ebu Bekir zamanında başlatılan Suriye ve Filistin fethine devam edilmiş, Yermük Savaşı’nda Bizans’a karşı büyük bir zafer kazanılmıştır. Bölgede Bizans üstünlüğünün sona ermesinden sonra, Suriye ve Filistin’in fethi tamamlanmıştır.

– Bu fetihle Kudüs, Bizans’ın (Hıristiyanların) egemenliğinden Müslümanların eline geçmiş, bu gelişme ileride “Haçlı Seferlerine neden oluşturmuştur. Suriye’nin fethi ile İslam sınırları Anadolu’ya kadar uzanmıştır. Hz. Ömer zamanında Mısır da Müslümanların eline geçmiştir. Mısır’ın fethiyle, İslam devletinin sınırları ilk defa başka bir kıtaya (Afrika) yayılmış, Kuzey Afrika’nın fethine başlanılmıştır.

– Kuzey Afrika’nın fethi, Hz. Osman zamanında devam edecek, Emeviler devrinde tamamlanacaktır. Hz. Ömer zamanında fethedilen yerlerden biri de, bugünkü Irak ve İran bölgesidir. O dönemlerde Irak-ı Arap ve Irak-ı Adem diye adlandırılan bölge, Köprü, Kadisiyye, Celula ve Nihavend Savaşları sonucunda Müslümanların eline geçmiştir. Aynı zamanda, burada egemenlik süren Sasani İmparatorluğu’na da son verilmiş, böylece Mecusi (Ateşperest) uygarlığın İran’daki son temsilcisi Sasaniler de tarihe karışmıştır.

– Batı Türkistan ile komşu olan Sasani İmparatorluğu, Türk tarihinde de etkili bir devletti. “İpek Yolu” egemenliği için, Türk devletlerinin mücadele ettiği bir devlet olan Sasanilere, özellikle Göktürkler ağır darbeler vurmuşlar ve zayıflamışlardı.

– İran bölgesinin Müslümanların eline geçmesiyle, İslam devletinin sınırları Türk dünyasına kadar genişlemiş oldu. Böylece Türkler ile Müslümanlar ilk defa Hz. Ömer döneminde sınır komşusu olmuştur. Ancak bu dönemde herhangi bir çatışma olmamış, çatışmalar Hz. Osman döneminde başlamıştır. Hz. Ömer’in halifeliği döneminde, İslam devletinin sınırlan çok genişlediğinden, devletin kurumlaşmasına ağırlık verilmiştir.

Hz Ömer döneminde yapılan diğer yenilikler de şunlardır:

– Devlet ilk defa yönetim birimlerine ayrılarak valilikler oluşturulmuş
– Askeri amaçlı olarak “Divan-ı Cünd” adıyla bir divan kurulmuş
– Merkezden uzak yerlere, sınır boylarına “Seriye” adlı askeri birlikler yerleştirilmiş, böylece düzenli birlikler oluşturulmuş
– “Hicret” (Mekke’den Medine’ye göç) başlangıç (-0-) kabul edilerek, Hicri Takvim kullanılmaya başlanılmış
– Devlet hâzinesi “Beyt’ül Mal” kurulmuş, maliye örgütü düzenlenmiş, Müslüman ve gayrimüslimlerden farklı vergilerin alındığı bir vergi sistemi düzenlenmiş
– Adalete büyük önem verilmiş, kadılıklar (hakimler) oluşturulmuş ve çeşitli yerlere atanmış
– Devletin toprakları kayıtlara geçirilmiş, mülkiyeti devlete, kullanımı vergi karşılığı kişilere ait olan “Mir’i Toprak Sistemi” uygulanmıştır.

Not: Hz. Ömer’in bir suikast sonucu öldürülmesi üzerine, Hz. Osman Halife seçilmiştir. Dört Halifeden Hz. Ebu Bekir hariç üçü, suikast sonucu öldürülmüşlerdir. (Hz. Ömer, Hz. Osman, Hz. Ali)