Şer’i Hukuk: Kaynağını Kur’an ve hadislerden alır.
Örfi Hukuk: Kaynağını gelenekler ve Padişah fermanları oluşturuyordu.

Bilinen ilk Osmanlı Kanunnamesi Fatih dönemine ait olan Kanunname-i Ali Osman’dır. Daha sonra II. Bayezid ve Kanuni geniş çapta örfi kanunlar yaptılar. Osmanlı Devletinde Müslüman olmayanların Davalarına Cemaat Mahkemelerinde bakılır ve kendi dinlerinin hukuk kuralları uygulanırdı.

– XIX. yüzyıl Osmanlı adaletinin en önemli eksiği mahkemelerde birlik bulunmamasıydı. Bu mahkemeler dört kategoride toplanabilir.

OSMANLI DEVLETİNDE MAHKEMELER

1) Nizamiye Mahkemeleri: (Karma mahkemelerdir) Hukuki birliğini sağlamak için kurulmuştur.
2) Konsolosluk Mahkemeleri: (elçilik ve konsolosluklara bağlıydı, yabancıların davalarına bakan bu mahkemeler dolayısıyla Dış işleri Bakanlığı’na bağlıydı).
3) Şer’i Mahkemeler: (Müslüman halkın evlenme, boşanma, miras vb. davalarına bakardı).
4) Gayr-i Müslim Cemaat Mahkemeleri:

XIX. yüzyılda Osmanlı hukukunda önemli değişikler oldu. Avrupa hukuk kuralları örnek alınarak yeni yasalar çıkarıldı ama hukuk birliği sağlanamadı.
– 1868 yılında Şura-yı Devlet (Danıştay) kuruldu. İslam hukukundan laik hukuk sistemine doğru atılan bir adım oldu.
– 1870 yılında Ahmet Cevdet Paşa başkanlığındaki bir kurul, İslam hukukuna dayalı “Mecelle” denilen bir medeni kanun hazırladı.
– 1876 ‘da Mithat Paşa başkanlığında ilk Anayasayı (Kanun-i Esasi) ilan edildi.