Etiket: lale devri

Lale Devri Nedir – Lale Devri Yenilikleri – Özellikleri

Lale Devri’nin Özellikleri – Lale Devri Hakkında Bilgi (1718-1730) :

Pasarofça Antlaşması ile başlayarak Patrona Halil İsyanı sona eren bu dönemde Sadrazam Damat İbrahim Paşa, sürekli savaşlardan yıpranan devleti ve halkı dinlendirmek, bozgunların izlerini silmek ve unutturmak amacıyla bir barış süreci başlatmıştır. Zevk ve eğlence bir düşkünlük haline geldiği ve devlet adamları sefaya daldıkları için, bu döneme Lâle Devri denilmiştir.

  • Eğlencenin dozunun kaçırılmış olmasının yanında, bu devirde birtakım yenilikler yapılmış, ilk Avrupa tarzında gelişmeler sağlanmıştır.

Lale Devri’nde Yapılan Yenilikler:

  • Avrupa’nın gelişimlerini değerlendirebilmek amacıyla ilk defa Avrupa’ya elçi gönderilmiştir. Bu elçilikler geçici olarak açılmış ve kültür elçiliği olarak faaliyet göstermiştir.
  • Bu elçiliklerin çalışmaları sonucunda Avrupa’dan matbaa getirilmiş
  • Yalova’da bir kağıt imalathanesi açılmış
  • Çiçek aşısı uygulanmış
  • İtfaiye örgütü kurulmuş
  • Çinicilik geliştirilmiş
  • Kumaş imalathanesi açılmış
  • Avrupa mimarisinden etkilenilerek, yalı, köşk, saray gibi binalar yapılmış, sivil mimari gelişmiştir.
  • Matbaanın kurulması, birtakım huzursuzluktan doğurmuş, el yazmacılığı ile geçinen önemli bir meslek elemanı bulunduğundan ilk önceleri dini eserlerin basılmasına izin verilmemiş, bu nedenle matbaa İbrahim Müteferrika, Sait Mehmet Çelebi gibi kişilerin desteği ile gelişmiştir.
  • Lale Devri’nde İstanbul’da Kağıthane Deresi etrafında Sadabad denilen eğlence merkezi kurulmuştur.
  • Osmanlı Devleti ilk dış ülke elçiliğini Fransa’da açmış ve Yirmisekiz Mehmet Çelebi’yi göndermiştir.

Osmanlı Devleti’nde bu gelişmeler yaşanırken İran’da Sünnilere baskı başlamış ve İran Osmanlı topraklarına saldırıya geçmiştir.

Bunun üzerine İran seferine çıkan Osmanlı ordusu, Kafkaslara Rus ordusunun girdiği haberi alınınca, Kafkasya’ya yönelmiştir. Fransa’nın aracılığıyla Osmanlı Devleti ile Rusya arasında İstanbul Antlaşması yapılmıştır. (1724)

Buna göre;

  • Hazar kıyıları Rusya’da, Azerbaycan Osmanlı Devleti’nde kalmak üzere bazı Iran toprakları Osmanlı ile Rusya arasında paylaşılmıştır.
  • Böylece ilk defa Rusya ile işbirliği yapılmıştır.

İran Osmanlı’ya karşı saldırıya geçmiş, İran karşısında alınan yenilgiler ve sadrazamın sefere çıkmakta isteksiz davranması, zaten yönetime karşı oluşmuş olan tepkiyi arttırmıştır.

Patrona Halil’in başlattığı ayaklanma halk ve yeniçeriler tarafından da desteklenince, ayaklanma sonucunda Sadrazam Damat İbrahim Paşa öldürülmüş, III. Ahmet tahttan indirilmiş, I. Mahmut Padişah yapılmıştır.

  • Lâle Devri’nde yapılan eğlence merkezleri ve köşkler ayaklananlar tarafından yıkılmıştır. Patrona Halil Ayaklanması ile Lâle Devri sona ermiştir.

{ Add a Comment }

Lale Devri Islahatları – Maddeler Halinde

Lale Devri Nedir – Lale Devri Yenilikleri (1718-1730):

Osmanlı tarihinde Pasorofça Antlaşması’ndan Patrona Halil İsyanı’na kadar geçen döneme Lale Devri denilmiştir. Lale Devri Osmanlı tarihinde bir zevk ve eğlence dönemi olmanın yanı sıra Osmanlı Devleti’nin Avrupa’ya yakınlaştığı bir dönem olmuştur.

Lale Devri’nde,

  • Batıdaki gelişmeleri ve ilerlemeyi yakından takip edebilmek amacıyla Avrupa’daki önemli başkentlere geçici elçiler gönderilmiştir.
  • Sait Efendi ve İbrahim Müteferrika tarafından ilk resmi devlet matbaası kurulmuştur. Matbaa batıdan alınan ilk teknik yeniliktir.
  • Tercüme Heyeti kurularak dünyanın önemli klasik eserleri Türkçeye çevrilmiştir.

Hattatlar işsiz kalacakları endişesiyle matbaaya karşı çıkmış ancak şeyhülislamın fetvası ve padişahın fermanı ile matbaa kurulmuştur. Bununla beraber hattatların işsiz kalmaması için matbaada dini kitapların basımına izin verilmemiştir.

  • İstanbul’da birçok kütüphane açılmıştır.
  • Sağlık alanında önemli çalışmalar yapılmış ve tıp alanında ilk kez çiçek aşısı uygulanmıştır.
  • Batı mimarisinin etkisiyle sivil mimari gelişmiş birçok saray, köşk, yalı, çeşme (III. Ahmet Çeşmesi) yapılmıştır.
  • İstanbul’da çini, Yalova’da kâğıt fabrikaları kurulmuştur.
  • İstanbul’daki yangınları söndürmek için yeniçerilerden bir itfaiye bölüğü (Tulumbacı Ocağı) kurulmuştur.

Bu durum devletin yeniçerilerden askerlik alanı dışında da yararlandığını gösterir.

Bilgi Notu: XVIII. yüzyılda devleti eski gücüne döndürmek amacıyla ıslahat yapan ancak hedefine ulaşamayan Osmanlı Devleti, bu yüzyılda batının üstünlüğünü kabul etmiş, Avrupa’daki teknik ve askeri alandaki gelişmeleri örnek alarak yeni ıslahatlar yapmıştır.

{ Add a Comment }

3. Ahmet Dönemi Islahatları (Lale Devri)

Lale Devri Islahatları – Maddeler Halinde:

1718 yılında Avusturya ile imzalanmış Pasarofça Antlaşması’ndan 1730 yılındaki Patrona Halil İsyanı‘na kadar süren döneme Lale Devri denilmektedir. Bu dönemin padişahı III. Ahmet, Sadrazamı Nevşehirli Damat İbrahim Paşa’dır.

Lale Devri’nde diplomasi, bilim, sanat ve eğitim alanında yaşanan gelişmelerin yanında; Osmanlı Devleti’nde özellikle başkent İstanbul merkezli olmak üzere eğlence hayatı yaygınlaşmıştır.

Lale Devri Islahatları:

  • En önemli yeniliklerin birisi 1727 yılında kurulan, Osmanlı Devletindeki ilk Türk matbaasıdır. Osmanlı Devleti’ndeki hattatlar ve müstensihler (eserleri çoğaltan kişiler) işsiz kalma korkusuyla matbaaya karşı çıkmışlardır.
  • Matbaayı Türkiye’ye Sait Efendi getirmiştir. İstanbul’da 1727 yılında İbrahim Müteferikka ile beraber açtıkları matbaada ilk olarak Van Kulu Lüğatı, Cihannüma ve Naima Tarihi eserleri basılmıştır,
  • Buna bağlı olarak bir Tercüme Heyeti kurulmuştur.
  • Bu dönemde görülen önemli gelişmelerin birisi de çeşitli Avrupa devletlerinde, ilk defa geçici elçiliklerin açılmış olmasıdır. (Lehistan, Viyana, Paris, Moskova)
  • İlk defa bu ülkelere eğitim için öğrenciler gönderilmiştir.
  • Bu dönemde Avrupa’da Türk tarzı moda ölürken, Osmanlı süsleme sanatarında ve diğer sanat alanlarında Avrupalı motifler Osmanlı sanatına girmiştir. (İstanbul Nuri Osmaniye Camii bu tarzda ilk örnek eserdir.)
  • İlk defa devlet eliyle Yalova’da kağıt fabrikası ağıldı.
  • İlk defa devlet eliyle çini imalathanesi ve kumaş fabrikası açıldı,
  • İlk defa doğu ve batı klasikleri bu dönemde Türkçeye çevrilmiştir.
  • Bu dönemde sivil mimari gelişti. III.Ahmet Çeşmesi bu alandaki en güzel örnektir.
  • Yeniçerilerden ilk kez bir itfaiye bölüğü oluşturuldu.
  • İlk defa sağlık alanında çiçek aşısı uygulandı.
  • Bir çok kütüphane açıldı.

Lale Devri‘nde sanat alanında görülen en önemli kişi Levni‘dir. Asıl adı Abdulcelil Çelebi olan Levni bu devrin en büyük nakkaşıdır.

Lale Devri‘nde edebiyat alanına dikkat çeken isim ise devrin en büyük şairi olan Nedim‘dir. Özellikle Lale Devri‘nin Divan Edebiyatı‘na getirdiği hava en olgun biçimiyle kendisini Nedim‘in şiirlerinde göstermektedir. Müzik alanında da Mustafa Çavuş ön plana çıkmıştır.

1727 yılında Üsküdar’da açılan ve Avrupa tarzı askeri eğitim vermeyi amaçlayan Hendesane bu alanda bir ilk teşkil etmektedir. Fakat Yeniçerilerin karşı çıkması ve yakaladıkları öğrencileri öldürmeleri sonucu amacına ulaşamadan kapanmıştır.

{ Add a Comment }

Lale Devri Islahatlarının Genel Özellikleri

Lale Devri Islahatlarının Nitelikleri:

  • Sivil mimari anlayışı gelişmiştir. Evler, saraylar, yalı ve köşkler yeni tarz ile yapılmaya başlamıştır.
  • Doğudan birçok eser, kurulan Tercüme Heyeti tarafından Osmanlıcaya çevrilmiş ve bilimsel çatışmalar artmıştır.
  • Bu dönemde Avrupa’nın gerisinde kalındığı kabullenilmiş ve ıslahat hareketlerinde Avrupa örnek alınmıştır.

Lale Devri’nden itibaren özellikle saray ve yüksek tabaka mensupları arasında, batılılaşmaya yönelik büyük bir eğilim başladı. Batı ürünleri, süs eşyaları ve sanat eserleri Osmanlı ülkesine girdi.

{ Add a Comment }