Etiket: kuzey

Coğrafya Özel Tarihler Konu Anlatımı

Eksen eğikliğine bağlı olarak Kuzey ve Güney Yarım kürede aynı tarihlerde farklı özellikler yaşanmaktadır.

A) Ekinoks Tarihleri

21 Mart (İlkbahar Ekinoksu):

  • Bu tarihte güneş ışınları öğle vakti Ekvatora dik açıyla düşer. Ekvatorda gölge boyu sıfır olur.
  • Aydınlanma çemberi kutup noktalarından geçer. Bu nedenle Dünyanın tümünde gece-gündüz eşitliği yaşanır, bu duruma ekinoks denir.
  • 21 Martta Kuzey Yarımkürede ilkbahar başlarken, Güney Yarımkürede sonbahar başlar.
  • Bu tarihten itibaren Kuzey Yarımkürede gündüz süresi gece süresinden daha uzun, Güney Yarım kürede ise gece süresi gündüz süresinden daha uzun olmaya başlar.
  •  21 Martta Kuzey Kutup noktası, altı ay sürecek olan gündüzü, Güney Kutup noktası ise altı ay sürecek olan geceyi yaşamaya başlar.
  • Ekvatora eşit uzaklıktaki yerler bu tarihte güneş ışınlarını aynı açıyla alırlar. Buralarda, aynı boydaki cisimlerin gölge boyları da bu tarihte birbirine eşit olur.
  • Aynı meridyen üzerinde her yerde güneş aynı anda doğar, aynı anda batar.
  • 45° paralellerinde, öğle vaktinde, cismin boyu gölge boyuna eşit olur.

Not: Orta kuşak ülkelerinde Güneş 21 Mart tarihinde tam doğudan doğarak ufukta yükselir ve öğle vaktinde en yüksek noktaya ulaşır, öğleden sonra batıya doğru ilerleyerek akşam saatlerinde batıda ufuktan kaybolur.

23 Eylül ( Sonbahar Ekinoksu):

  • Güneş ışınları Ekvatora dik açı ile ulaşır.
  •  Güney Yarımkürede ilkbahar başlarken, Kuzey Yarımkürede sonbahar başlar. Ekvatorda gölge boyu sıfır olur.
  • 23 Eylülden itibaren Güney Yarımkürede gündüz süresi gece süresinden daha uzun, Kuzey Yarımkürede ise gece süresi gündüz süresinden daha uzun olmaya başlar.
  • Bu tarihte Güney Kutup noktası, altı ay sürecek olan gündüzü, Kuzey Kutup noktası ise altı ay sürecek olan geceyi yaşamaya başlayacaktır.
  • Dünyanın tümünde gece gündüz süresi eşit olur. (Ekinoks).
  •  Bu tarihten itibaren Kuzey Yarımküre’de gece süresi gündüz süresinden, Güney Yarımkürede gündüz suresi gece süresinden uzun olur.
  • Aynı meridyen üzerindeki noktalarında Güneş aynı anda doğar ve batar.

B) Gündönümü Tarihleri

21 Haziran (Yaz Gündönümü):

  • Bu tarihte güneş ışınları öğle vakti Yengeç Dönencesine dik açı ile ulaşır. Yengeç Dönencesi üzerindeki cisimlerin öğle vakti gölge boyu sıfırdır.
  • 21 Haziranda aydınlanma çemberi Kuzey Kutup dairesinin tamamını aydınlık Güney Kutup dairesinin tamamını karanlıkta bırakacak şekilde kutup dairlerine teğet geçer. Bundan dolayı Kuzey Kutup dairesinde 21 Haziran gününün tamamı aydınlık Güney Kutup dairesinin tamamı karanlık geçer.
  • Bu tarihte Kuzey Yarımkürede en uzun gündüz en kısa gece yaşanırken Güney Yarımkürede ise tam tersi durum görülür.
  • 21 Hazirandan itibaren Kuzey Yarımkürede yaz mevsimi Güney Yarımkürede ise kış mevsimi başlar.
  •  Bu tarihte Kuzey Kutup noktasında öğle, güney kutup noktasında ise gece yarısı yaşanmaktadır.
  • 21 Haziranda Kuzey yarımkürede kuzeye gidildikçe gündüz süresi uzar. Güneye gidildikçe gündüz süresi kısalır.
  • Bu tarihten sonra Kuzey Yarımkürede gündüzler kısalmaya başlar.

21 Aralık (Kış Gündönümü):

  • Bu tarihte güneş ışınları öğle vakti Oğlak Dönencesine dik açı ile ulaşır. Oğlak Dönencesi üzerindeki cisimlerin öğle vakti gölge boyu sıfırdır.
  • 21 Aralıkta aydınlanma çemberi Güney Kutup dairesinin tamamını aydınlık Kuzey Kutup dairesinin tamamını karanlıkta bırakacak şekilde kutup dairelerine teğet geçer. Bu tarihte Güney Yarımkürede en uzun gündüz en kısa gece yaşanır.
  • Bu tarihten itibaren Kuzey Yarımkürede kış mevsimi Güney Yarımkürede ise yaz mevsimi başlar.
  • 21 Aralıkta Güney Yarımkürede güneye gidildikçe gündüz süresi uzar.
  • 21 Aralıkta kuzeye gidildikçe gece süresi uzar. Güneye gidildikçe gündüzler uzar.

Not: Kuzey kutup dairesinde güneşin ufukta hiç batmadığını gösteren bu resim günün farklı saatlerinde çekilmiş resimlerin birleştirilmesi ile hazırlanmıştır.

{ Add a Comment }

Paralellerin Özellikleri Nelerdir

  • Başlangıç paraleli Ekvatordur.
  • 90 kuzey 90 güney olmak üzere toplam 180 paralel dairesi bulunmaktadır.
  • Paraleller Dünyanın çevresinde olduğu varsayılan hayali çemberlerdir.
  • İki paralel arası Dünyanın her yerinde 111 km’dir. Ancak. paralellerin çevre boyu Ekvatordan kutuplara doğru kısalır. Kutup noktalarında ise sıfır halini alır. Paralel boylarındaki kısalma, düzenli değildir. Bunun nedeni Dünyanın geoid şeklinde olmasıdır. Eğer Dünya tam bir küre olsaydı 45° enleminin boyu ekvatorun yarısı olurdu. Ancak gerçekte 60° enlemi. Ekvatorun yarısı kadardır.
  • Enlem değerlerini tespit etmek için paralellerin arası öncelikle 60 dakikaya, her dakika da kendi içinde 60 saniyeye bölünmüştür.
  • Paraleller doğu-batı doğrultusunda uzanırlar ve birbirlerini kesmezler.
  • Bazı enlemlerin özel isimleri vardır.
  • 0°C – Ekvator
  • 23°27’K – Yengeç Dönencesi
  • 23°27’G – Oğlak Dönencesi
  • 66°33’K – Kuzey Kutup Dairesi
  • 66°33’G – Kuzey kutup Dairesi
  • 90°K – Kuzey kutup noktası
  • 90°G m Güney kutup noktası
  • Paralel değerleri yukarı doğru büyüyorsa Kuzey Yarımküre, küçülüyorsa Güney Yarımküredir.
  • 90° paralelleri nokta halindedir.
  • Ekvatorla dönenceler arası “Alçak enlemler”, dönencelerle kutup daireleri arası “Orta enlemler”, kutup daireleri ile kutup noktaları arası “Yüksek enlemler” olarak tanımlanır.

Önemli Not: Paraleller tam sayı değerlerini ifade etmekte kullanılır. Enlem ise bir yerin Ekvatora olan uzaklığının açı cinsinden değerdir.

{ Add a Comment }