Etiket: kutuplara

Dünyanın Şeklinin Sonuçları – Madeler Halinde

Dünya’nın küresel şeklinin en önemli sonucu enlem etkisidir. Enlem etkisi her iki yarım kürede de ekvatordan uzaklaştıkça ortaya çıkan Özelliklerdir. Bu özelliklerden ilk ve en önemlisi güneş ışınlarının geliş açısıdır.

1- Dünyanın küresel şekline bağlı olarak kutuplara doğru gidildikçe güneş ışınlarının geliş açısı daralır. Bu durum enlem etkisi olarak adlandırılır.

2- Sıcaklık kuşakları oluşur.

3- Ekvator ve kutuplarda Termik basınç kuşakları oluşur.

4- Dünyanın bir yarısı aydınlıkken, diğer yarısı karanlıkta kalır. Bu iki bölümü birbirinden ayıran çizgiye aydınlanma çemberi denir. Aydınlanma çemberinin karanlık kısmı geceyi, aydınlık kısmı gündüzü yaşar.

5- Kutuplar, Ekvatora göre Dünyanın merkezine daha yakın olduğu için, kutuplarda yer çekimi Ekvatora göre daha fazladır.

6- Ekvatordan kutuplara doğru gidildikçe paralellerin boyu ile meridyenler arasındaki uzaklık azalmaktadır.

7- Dünyanın bir paralel dairesi boyunca dönüş hızına “çizgisel hız” adı verilir. Çizgisel hız, Ekvatordan kutuplara gidildikçe azalır.

8- Dünyanın geoid şekli nedeniyle haritalarda bozulmalar meydana gelir. Tümüyle doğru haritalar çizilemez.

9- Kutup Yıldızı’nın görünüm açısı Ekvatordan kutuplara doğru gidildikçe genişler. Kutup yıldızı Güney Yarımküreden görülemez. Kutup yıldızının görünüm açısı bir noktanın bulunduğu enlemi gösterir.

{ Add a Comment }

Enlemin Etkileri Nelerdir Maddeler Halinde

Dünyanın küresel şekline bağlı olarak kutuplara doğru gidildikçe güneş ışınlarının geliş açısı daraldığından bu durum enlem etkisi denilen bir etkiyi doğurmuştur. Bunları maddeler halinde sıralamak gerekirse:

1- Ekvatordan kutuplara gidildikçe ışınların atmosferde aldığı yol uzar ve buna bağlı olarak ışınların atmosferde tutulma oranı artar. (Atmosferden geçen ışınlar Ekvatorda daha az yol kat ederken kutuplarda daha fazla yol kat eder. Bu durum dünya üzerinde sıcaklık farklılıklarının oluşmasına yol açmıştır.)

2- Kutuplara gidildikçe ışınların uzaya yansıma oranı artar.

3- Kutuplara gidildikçe sıcaklık azalır.(Enlem etkisine bağlı olarak, sıcaklık değerleri Ekvatordan kutuplara gidildikçe azalmaktadır. Sıcaklıktaki bu değişim denizlerdeki tuzluluk oranını, kalıcı kar sınırını, tarım ve orman üst sınırlarını etkiler.)

4- Ekvatordan kutuplara doğru gidildikçe deniz suyu tuzluluğu ve sıcaklığı azalır. (Deniz sularının sıcaklığındaki azalma enlem etkisinin bir sonucudur.)

5- Kutuplara doğru gidildikçe kalıcı kar, tarım, orman, yerleşme üst sınırları alçalır.(Kalıcı kar sının ekvatordan kutuplara gidildikçe azalmaktadır. Çünkü; yerden yükseldikçe sıcaklık 200 metrede 1° C azalır. Buna bağlı olarak belirli bir yükseltiden sonra yağan kar teorik olarak erimeden kalabilmektedir. Bu sınır Ekvator çevresi sıcak olduğundan oldukça yüksek bir seviyeden geçer. Kutuplarda ise hava çok soğuk olduğu için yağan kar hiçbir zaman erimez.)

6- Ekvatordan kutuplara gidildikçe gölge boyu uzar. (Dünya’nın şekline bağlı olarak her iki yarım küre de Ekvatordan kutuplara gidildikçe gölge boyu uzar.)

{ Add a Comment }