Etiket: kutup

21 Aralık – 21 Haziran’ın Başlıca Özellikleri

21 Aralık – 21 Haziran gündönümü Tarihlerinde kuzey ve güney yarımküre için meydana gelen gelen farklı durumlar maddeler halinde aşağıda verilmiştir.

21 ARALIK DURUMU

Kuzey Yarımkürede:

– En uzun gece yaşanır.
– Kış mevsimi başlar.
– Cisimlerin en uzun gölge boyu ölçülür.
– Gündüz süreleri uzamaya başlar.
– Aydınlanma çemberi kutup dairelerine teğet geçşr.
– Kuzeye gidildikçe gece süresi uzar.

Güney Yarımkürede:

– En uzun gündüz yaşanır.
– Güneş ışınları öğle vaktinde Oğlak Dönencesine dik açı ile gelir.
– Yaz mevsimi başlar.
– Cisimlerin en kısa gölge boyu ölçülür.
– Gece süreleri uzamaya başlar.
– Oğlak Dönencesi üzerinde Güneş ışınlarının tutulma oranı en azdır.
– Aydınlanma çemberi kutup dairelerine teğet geçer.
– Güneye gidildikçe gündüz süresi uzar.

21 HAZİRAN DURUMU

Kuzey Yarımkürede:

– En uzun gündüz yaşanır.
– Güneş ışınları öğle vaktinde Yengeç Dönencesine dik gelir.
– Yaz mevsimi başlar.
– Cisimlerin en kısa gölge boyu ölçülür.
– Gece süreleri uzamaya başlar.
– Kuzey kutup dairesinde bir gün boyunca güneş batmaz.
– Aydınlanma çemberi kutup dairelerine teğet geçer.
– Yengeç Dönencesi üzerinde Güneş ışınlarının tutulma oranı en azdır.
– Kuzeye gidildikçe gündüz süresi uzar.

Güney Yarımkürede:

– En uzun gece yaşanır.
– Kış mevsimi başlar.
– Cisimlerin en uzun gölge boyu ölçülür.
– Gündüz süreleri uzamaya başlar.
– Güney kutup dairesinde bir gün boyunca güneş doğmaz.
– Aydınlanma çemberi kutup dairelerine teğet geçer.
– Güneye gidildikçe gece süresi uzar.

{ Add a Comment }

Eksen Eğikliği Olmasaydı Neler Olurdu

Dünyanın Eksen Eğikliği Farklı Olduğu veya Olmadığı Durumlarda Neler Yaşanırdı: Eksen eğikliğinin bugünkünden farklı olması durumunda birtakım sonuçlar ortaya çıkacaktır. Bu sonuçlar aşağıda maddeler halinde açıklanmıştır.

Dünyanın Eksen Eğikliği Olmasaydı

– Dönenceler ve kutup daireleri ortadan kalkardı.
– Güneş ışınları daima ekvatora dik açı ile ulaşırdı.
– Aydınlanma çemberi daima kutup noktalarından geçtiğinden, her yerde gece – gündüz süresi eşit olurdu.
– Mevsimler oluşmazdı.
– Matematik iklim kuşakları kavramı ortaya çıkmazdı.
– Orta kuşak oluşmazdı.

Dünyanın Eksen Eğikliği 30° Olsaydı

– Dönenceler 30°, kutup daireleri 60° enlemlerinden geçerdi.
– Güneş ışınları 30° enlemleri arasındaki alanlara dik açı ile ulaşırdı.
– Mevsimler oluşur, ancak mevsimlerin yayılım alanı değişirdi.
– Gece-gündüz süreleri daha fazla değişecekti.
– Matematik iklim kuşakları 30° ve 60° enlemlerinden geçerdi.
– Orta kuşağın alanı daralırdı.

Dünyanın Eksen Eğikliği 15° Olsaydı

– Dönenceler 15°, kutup daireleri 75°enlemlerinden geçerdi.
– Güneş ışınları 15° enlemleri arasındaki alanlara dik açı ile ulaşırdı.
– Gece-gündüz süreleri daha az değişirdi.
– Matematik iklim kuşakları 15° ve 75° enlemlerinden geçerdi.
– Orta kuşağın alanı genişlerdi.

{ Add a Comment }

Coğrafya Özel Tarihler Konu Anlatımı

Eksen eğikliğine bağlı olarak Kuzey ve Güney Yarım kürede aynı tarihlerde farklı özellikler yaşanmaktadır.

A) Ekinoks Tarihleri

21 Mart (İlkbahar Ekinoksu):

  • Bu tarihte güneş ışınları öğle vakti Ekvatora dik açıyla düşer. Ekvatorda gölge boyu sıfır olur.
  • Aydınlanma çemberi kutup noktalarından geçer. Bu nedenle Dünyanın tümünde gece-gündüz eşitliği yaşanır, bu duruma ekinoks denir.
  • 21 Martta Kuzey Yarımkürede ilkbahar başlarken, Güney Yarımkürede sonbahar başlar.
  • Bu tarihten itibaren Kuzey Yarımkürede gündüz süresi gece süresinden daha uzun, Güney Yarım kürede ise gece süresi gündüz süresinden daha uzun olmaya başlar.
  •  21 Martta Kuzey Kutup noktası, altı ay sürecek olan gündüzü, Güney Kutup noktası ise altı ay sürecek olan geceyi yaşamaya başlar.
  • Ekvatora eşit uzaklıktaki yerler bu tarihte güneş ışınlarını aynı açıyla alırlar. Buralarda, aynı boydaki cisimlerin gölge boyları da bu tarihte birbirine eşit olur.
  • Aynı meridyen üzerinde her yerde güneş aynı anda doğar, aynı anda batar.
  • 45° paralellerinde, öğle vaktinde, cismin boyu gölge boyuna eşit olur.

Not: Orta kuşak ülkelerinde Güneş 21 Mart tarihinde tam doğudan doğarak ufukta yükselir ve öğle vaktinde en yüksek noktaya ulaşır, öğleden sonra batıya doğru ilerleyerek akşam saatlerinde batıda ufuktan kaybolur.

23 Eylül ( Sonbahar Ekinoksu):

  • Güneş ışınları Ekvatora dik açı ile ulaşır.
  •  Güney Yarımkürede ilkbahar başlarken, Kuzey Yarımkürede sonbahar başlar. Ekvatorda gölge boyu sıfır olur.
  • 23 Eylülden itibaren Güney Yarımkürede gündüz süresi gece süresinden daha uzun, Kuzey Yarımkürede ise gece süresi gündüz süresinden daha uzun olmaya başlar.
  • Bu tarihte Güney Kutup noktası, altı ay sürecek olan gündüzü, Kuzey Kutup noktası ise altı ay sürecek olan geceyi yaşamaya başlayacaktır.
  • Dünyanın tümünde gece gündüz süresi eşit olur. (Ekinoks).
  •  Bu tarihten itibaren Kuzey Yarımküre’de gece süresi gündüz süresinden, Güney Yarımkürede gündüz suresi gece süresinden uzun olur.
  • Aynı meridyen üzerindeki noktalarında Güneş aynı anda doğar ve batar.

B) Gündönümü Tarihleri

21 Haziran (Yaz Gündönümü):

  • Bu tarihte güneş ışınları öğle vakti Yengeç Dönencesine dik açı ile ulaşır. Yengeç Dönencesi üzerindeki cisimlerin öğle vakti gölge boyu sıfırdır.
  • 21 Haziranda aydınlanma çemberi Kuzey Kutup dairesinin tamamını aydınlık Güney Kutup dairesinin tamamını karanlıkta bırakacak şekilde kutup dairlerine teğet geçer. Bundan dolayı Kuzey Kutup dairesinde 21 Haziran gününün tamamı aydınlık Güney Kutup dairesinin tamamı karanlık geçer.
  • Bu tarihte Kuzey Yarımkürede en uzun gündüz en kısa gece yaşanırken Güney Yarımkürede ise tam tersi durum görülür.
  • 21 Hazirandan itibaren Kuzey Yarımkürede yaz mevsimi Güney Yarımkürede ise kış mevsimi başlar.
  •  Bu tarihte Kuzey Kutup noktasında öğle, güney kutup noktasında ise gece yarısı yaşanmaktadır.
  • 21 Haziranda Kuzey yarımkürede kuzeye gidildikçe gündüz süresi uzar. Güneye gidildikçe gündüz süresi kısalır.
  • Bu tarihten sonra Kuzey Yarımkürede gündüzler kısalmaya başlar.

21 Aralık (Kış Gündönümü):

  • Bu tarihte güneş ışınları öğle vakti Oğlak Dönencesine dik açı ile ulaşır. Oğlak Dönencesi üzerindeki cisimlerin öğle vakti gölge boyu sıfırdır.
  • 21 Aralıkta aydınlanma çemberi Güney Kutup dairesinin tamamını aydınlık Kuzey Kutup dairesinin tamamını karanlıkta bırakacak şekilde kutup dairelerine teğet geçer. Bu tarihte Güney Yarımkürede en uzun gündüz en kısa gece yaşanır.
  • Bu tarihten itibaren Kuzey Yarımkürede kış mevsimi Güney Yarımkürede ise yaz mevsimi başlar.
  • 21 Aralıkta Güney Yarımkürede güneye gidildikçe gündüz süresi uzar.
  • 21 Aralıkta kuzeye gidildikçe gece süresi uzar. Güneye gidildikçe gündüzler uzar.

Not: Kuzey kutup dairesinde güneşin ufukta hiç batmadığını gösteren bu resim günün farklı saatlerinde çekilmiş resimlerin birleştirilmesi ile hazırlanmıştır.

{ Add a Comment }

Mevsimlerin Oluşumu ve Özel Enlemler

Mevsimler: Mevsimlerin oluşumunun ve gece-gündüz sürelerinin Dünya üzerindeki değişiminin temel nedeni daha önce de değinildiği gibi eksen eğikliğidir. Eğer eksen dik olsaydı Ekvator Güneş ışınlarını daima dik açı ile alacak, aydınlanma çemberi daima kutuplardan geçecekti. Bu nedenle tüm Dünyada gece ve gündüz süresi eşit olacaktı. Ancak Dünya yörünge hareketi sırasında farklı konumlarda Güneş ışınlarını farklı açılarla aldığı için mevsimler ve gece gündüz süreleri değişime uğrar.

Özel Enlemler: Dünyanın yörüngedeki duruş biçimi oldukça önemli sonuçlara neden olur. Bunlardan biri de dönence ve iklim kuşaklarının oluşumudur. Dünyanın açısal konumuna bağlı olarak Güneş ışınlarının yıl içinde dik geldiği alanlar dönenceler ile sınırlandırılmıştır. 23° 27′ kuzey enleminde Yengeç Dönencesi, 23° 27′ güney enleminde ise Oğlak Dönencesi yer alır. Yıl içinde altı ay gece altı ay gündüz yaşanan kutup çevresi bölgesinin sınırı ise 66°33′ enlemlerinden geçer. Bu hayali çizgilere kutup daireleri adı verilir.

İklim Kuşakları: Yıl içinde Güneş ışınlarının geliş açısındaki değişime bağlı olarak Kuzey ve Güney yarımkürelerde matematik iklim kuşakları oluşur. Dönenceler arasındaki bölge tropikal kuşak, dönenceler ile kutup kuşağı arasındaki bölge orta kuşak, kutup noktaları ile kutup daireleri arasındaki alan ise kutup kuşağı olarak adlandırılır. Fakat Matematik iklim kuşakları ile sıcaklık kuşakları birbiriyle tam uyumlu değildir. Bu durumun ortaya çıkmasında sıcak ve soğuk su akıntıları, kara ve denizlerin dağılışı ile yükselti etkili olmuştur.

{ Add a Comment }

Paralellerin Özellikleri Nelerdir

  • Başlangıç paraleli Ekvatordur.
  • 90 kuzey 90 güney olmak üzere toplam 180 paralel dairesi bulunmaktadır.
  • Paraleller Dünyanın çevresinde olduğu varsayılan hayali çemberlerdir.
  • İki paralel arası Dünyanın her yerinde 111 km’dir. Ancak. paralellerin çevre boyu Ekvatordan kutuplara doğru kısalır. Kutup noktalarında ise sıfır halini alır. Paralel boylarındaki kısalma, düzenli değildir. Bunun nedeni Dünyanın geoid şeklinde olmasıdır. Eğer Dünya tam bir küre olsaydı 45° enleminin boyu ekvatorun yarısı olurdu. Ancak gerçekte 60° enlemi. Ekvatorun yarısı kadardır.
  • Enlem değerlerini tespit etmek için paralellerin arası öncelikle 60 dakikaya, her dakika da kendi içinde 60 saniyeye bölünmüştür.
  • Paraleller doğu-batı doğrultusunda uzanırlar ve birbirlerini kesmezler.
  • Bazı enlemlerin özel isimleri vardır.
  • 0°C – Ekvator
  • 23°27’K – Yengeç Dönencesi
  • 23°27’G – Oğlak Dönencesi
  • 66°33’K – Kuzey Kutup Dairesi
  • 66°33’G – Kuzey kutup Dairesi
  • 90°K – Kuzey kutup noktası
  • 90°G m Güney kutup noktası
  • Paralel değerleri yukarı doğru büyüyorsa Kuzey Yarımküre, küçülüyorsa Güney Yarımküredir.
  • 90° paralelleri nokta halindedir.
  • Ekvatorla dönenceler arası “Alçak enlemler”, dönencelerle kutup daireleri arası “Orta enlemler”, kutup daireleri ile kutup noktaları arası “Yüksek enlemler” olarak tanımlanır.

Önemli Not: Paraleller tam sayı değerlerini ifade etmekte kullanılır. Enlem ise bir yerin Ekvatora olan uzaklığının açı cinsinden değerdir.

{ Add a Comment }