Etiket: islam dünyasında

İslam Medeniyetinde Eğitim Kurumları

İslamiyet’in ilk dönemlerinde Müslümanlar arasında okuma yazma bilen kimselerin sayısı oldukça azdı. Bu nedenle Peygamberimiz Müslümanların eğitim öğretim düzeyinin yükselmesi için çaba harcadı. Hicret’ten sonra Medine’de ilk iş olarak Mescid-i Nebi’yi yaptırdı. Bu mescit hem bir ibadet yeri hem de Müslümanların eğitim öğretim merkezi konumundaydı. Ayrıca Peygamberimiz Mescid-i Nebi’nin bitişiğine kendisi için bir ev ve yoksul, kimsesiz Müslümanların barınması için odalar yaptırdı.

Suffe denen bu odalarda kalan kimseler, ashab- ı suffe olarak adlandırılırdı. Ashab-ı suffe zamanını ilim öğrenerek ve ibadetle geçirirdi. İslam dünyasında sistemli bir şekilde eğitim öğretim yapılan en önemli kurumlar medreselerdir. Resmî bir kurum olarak devlet eliyle ilk medrese X. yüzyılda Karahanlılar zamanında yapılmıştır. Daha sonra Gazneliler, Selçuklular, Osmanlılar ve diğer Müslüman toplumlarda medrese yapımına önem verilmiş, İslam dünyasının dört bir yanında medreseler kurulmuştur. İslam dünyasında ilk büyük medrese Türkler tarafından Bağdat’ta yapılmıştır. Nizâmiye Medresesi adı verilen bu eğitim kurumu, Selçuklu Sultanı Alparslan’ın emriyle onun veziri Nizâmü’l- Mülk tarafından 1066’da kurulmuştur.

{ Add a Comment }

Türklerin İslam Medeniyetine Katkıları Nelerdir

Türkler, 750 yılında Abbasilerin iktidara gelmesinden sonra kitleler hâlinde Müslüman olmaya başladılar. Dürüstlük, cesaret ve kahramanlık gibi özelliklere sahip olan Türklere, Abbasi halifeleri büyük bir yakınlık gösterdiler. Onlara özellikle orduda önemli görevler verdiler. Bu süreçten sonra Türkler, İslam dünyasındaki gelişmelerde etkin rol oynadılar.

– Türkler, Abbasiler Döneminde ortaya çıkan ve Müslümanların birliğini tehdit eden iç isyanların bastırılmasında önemli görevler üstlenmişlerdir. Ayrıca İslam dünyasındaki karışıklıktan yararlanıp Müslümanlar üzerine akınlar düzenleyen Bizans’ın saldırılarına karşı koymuşlardır. Uzun yıllar boyunca devam eden Haçlı Seferleri’ne karşı mücadele etmişlerdir.

– Türkler, askerî ve siyasi alanda olduğu gibi kültür ve medeniyet alanında da İslam’a büyük hizmetlerde bulunmuşlardır. Hâkimiyet kurdukları topraklarda çok sayıda cami ve medrese yapmışlar, âlimler yetiştirmişlerdir. Böylece İslam dininin doğru bir şekilde öğrenilip anlaşılmasına ve yaşanmasına katkı sağlamışlardır.

Harezmî (öl. 846), matematik alanında çalışmalar yapmış önemli bir Türk bilginidir. O, sıfırlı ondalık sistemi bularak insanları, kullanılması zor olan Romen rakamlarından kurtarmıştır. Matematiğin bir dalı olan logaritma ve cebirin kurucusu sayılır.

– Ünlü Türk
bilginlerinden Uluğ Bey (öl. 1449) ve Ali Kuşçu (öl. 1474), astronomi alanında önemli çalışmalar yapmıştır. Uluğ Bey, Semerkant’ta bir rasathane kurmuş, burada önemli bilginler yetiştirmiştir. Onun yetiştirdiği bilginlerden biri Ali Kuşçu’dur.

– Müslüman Türk bilginlerinin tıp alanında da önemli hizmetleri olmuştur. Bu alanda en ünlü isim, İbn-i Sina (öl. 1037)’dir. İbn-i Sina’nın tıbba dair tanınmış birçok eseri vardır. Bu eserlerden biri, ansiklopedik nitelik taşıyan Kitabü’ş Şifa, diğeri ise El-Kanun Fit-Tıp’tır. İbn-i Sina, idrar tahlili yaparak idrar şekerini bulmuş ve şeker hastalığının tedavisiyle ilgili önemli çalışmalar yapmıştır. Kan dolaşımıyla ilgili önemli bilgiler ortaya koymuştur.

– İslam kültür ve medeniyetine katkıda bulunan bilginlerden biri de Biruni (öl. 1051)’dir. Biruni, maddelerin özgül ağırlıklarının hesaplanması üzerinde çalışmıştır. Yaptığı bilimsel çalışmalar sonucunda ışığın sesten daha hızlı hareket ettiğini tespit etmiştir.

– Ünlü Türk bilginlerinden Farabi (öl. 950); felsefe, matematik, mantık, astronomi gibi pek çok alanda çalışmalar yapmış ve eserler vermiştir, “ilimlerin Sayımı” adlı kitabında, ilk kez ilimleri sınıflandıran kişi olmuştur. O, İslam dünyasında felsefe geleneğinin büyük ustası ve kurucusu sayılır.

– Türkler, sanat alanında da önemli çalışmalar yapmışlardır. Hâkimiyetleri altında bulunan topraklarda çok sayıda cami, medrese, han, hamam, kervansaray, türbe, darüşşifa, çeşme vb. yapılar inşa etmişlerdir. Bu alanda yetişmiş olan en önemli isim, Mimar Sinan (öl. 1588)’dir. O, ömrü boyunca seksen bir cami, dört yüzden fazla mescit, altmışa yakın medrese, on altı kervansaray, on dört imarethane (aşevi), otuz üç saray, otuz iki hamam, birçok su kemeri, köprü, saray ve mahzen yapmıştır.

Türkler güzel yazı yazma sanatına oldukça önem vermişlerdir. Arap harfleriyle güzel yazı yazma sanatına hüsnühat denir. Atalarımız, güzel sanatlardan biri olan minyatüre de önem vermişlerdir. Minyatür; kâğıt veya deri üzerine sulu boya veya altın suyu ile ince fırçalar kullanılarak yapılan renkli resim sanatıdır.

{ Add a Comment }