Etiket: inceler

Psikolojinin Uzmanlık Alanları – Psikolojinin Alt Dalları

Psikoloji bilimi günlük hayatımızda uygulayabileceğimiz pratik bir bilimdir. Psikolojinin, uzmanlık alanları şunlardır

1.GELİŞİM PSİKOLOJİSİ: Bireyin doğumundan ölümüne kadar geçen süreyi bilimsel metotla inceleyen bir alandır. İnsan yaşamını bebeklik, ergenlik, orta yaş ve yaşlılık gibi dönemlere ayırır. Genetik psikolojisi de gelişim psikolojisinin bir çalışma alanıdır.

2.KLİNİK PSİKOLOJİ: Davranışlarda ve ilişkilerde görülen aksaklıklar, sorunlar ve bu sorunların giderilme yollarıyla ilgilenen psikoloji dalıdır. Tedavi amaçlıdır. Genelde anormal kişilerle ilgilenir.

3 DENEYSEL PSİKOLOJİ: Belirli bir davranışı etkileyen çevre koşullarını ve uyarıcıları ayrıntılı bir şekilde tanımlayıp ölçen, uyarıcının hangi düzeyde davranışı etkilediğini araştıran bir alandır. Öğrenme, düşünme, algı ve bellek süreçlerini ele alıp inceler. Davranışların sebep-sonuç ilişkisini deneylerle inceler.

4.SOSYAL PSİKOLOJİ: Bireylerin grup ve toplumla etkileşimini, grubun bireyden, bireyin gruptan etkilenmesi sürecini ele alır. Grup içindeki tutum, liderlik, moda, propaganda ve sosyal etkiyi inceler.

5.PSİKOMETRİK PSİKOLOJİ: Matematiksel ve istatistik yöntemlerin psikolojide uygulanmasını, davranışlarda kullanılmasını inceler. Testler geliştirerek bunların kullanırlılık derecesini inceler.

6.ENDÜSTRİ PSİKOLOJİSİ: Fabrika ve işyerlerinde bir işe en uygun kişiyi seçme konusuyla ilgilenir. İşyerinde çalışanların verimliliklerini yükseltecek araştırmalar yapar.

7.DANIŞMANLIK PSİKOLOJİSİ: Mesleki ve akademik problemleri olan kişilere danışmanlık yapar. Bireye kendisi için iyi olan eğitim ve yeterlilikleri konusunda bilgi verir. Genellikle normal kişilerle ilgilenir.

8.EĞİTİM PSİKOLOJİSİ: öğrenme, algı, zekâ, düşünme ile ilgili bulgular çevresinde, okul ortamını ve eğitim sürecini en verimli duruma getirmeyi amaçlar.

9.KİŞİLİK PSİKOLOJİSİ: Bireylerin kendine özgü duygu, düşünce ve davranışları vardır. Kişilik psikolojisi, bireylerin temel kişilik özelliklerini, kişiliğin ortaya çıkışını ve gelişimini inceler. Örneğin, sevecen olma, dürüst olma gibi.

{ 1 Comment }

Coğrafyaya Yardımcı Bilim Dalları – Bilimler

Her bilim dalının kendine özgü yöntem ve metodolojisi vardır. Coğrafyanın diğer bilimlerden farkı; doğal ortam ve insana dair tüm verilerin alansal dağılışının yapılabilmesidir. Coğrafya çalışmalarında bu veriler çeşitli bilimlerin kaynaklarından elde edilir. Bu bilimsel kaynaklar coğrafyanın dağılış prensibine ve insan yaşamına etkilerine göre yeniden sınıflandırılarak incelenir. Coğrafyaya yardımcı bilimler şunlardır:

A) DOĞAL BİLİMLER

  • Kartografya : Haritacılık anlamına gelen kartografya dünya üzerindeki bilgilerin iki boyutlu çizimlerle aktarılmasında kullanılır.
  • Jeodezi ve Fotogrametri: Yüksek teknoloji ürünü olan hava fotoğrafları ve uydu görüntüleri aracılığıyla hata oranı düşük haritaların çizimini amaçlayan bilimlerdir.
  • Jeolojik :Yerin yapısı, oluşumu, evrimi gibi konuların yanı sıra kayaçların bileşimi, tektonizma, depremler ve çevre sorunları ile ilgilenen bilimdir.
  • Meteoroloji: Hava olaylarını anlık veriler yardımı ile değerlendiren, analitik bir doğa bilimidir.
  • Hidroloji : Sular bilimi demektir. Oseanografya okyanusları ve denizleri, limnoloji tatlı suları, hidrojeoloji ise yeraltı sularını inceler.
  • Botanik : Bitkilerin oluşum, gelişim ve dağılış özelliklerini inceler.
  • Zooloji : Hayvan türleri, gelişim ve dağılış özelliklerinin yanı sıra tür ve evrim özelliklerini inceleyen bilimdir.
  • Jeofizik : Yerin yapısı ve oluşumunu analitik yöntemlerle inceler.
  • IX: Petrografi : Kayaç yapısını inceler.
  • Pedoloji : Toprak bilimi demektir.

B) BEŞERİ BİLİMLER

  • Şehir-Bölge Planlama: Yerleşmelerin evrimi, altyapısı üzerinde bunların planlanması ve geliştirilmesini temel alan bir mühendislik bilimidir.
  • Demografi: Nüfus bilimi demektir. Temelde istatistik sorunlara yoğunlaşılmaktadır.
  • İktisat: Ekonominin gelişimi, evrimi ve çağımız ekonomik yaklaşımlarını inceleyen bilimdir.
  • Siyaset Bilimi : Yönetme sanatını inceler. Ancak Coğrafi siyaset bilimi ya da siyasi coğrafya “JEOPOLİTİK” olarak adlandırılır.
  • Antropoloji : İnsan bilimi demektir. 3’e ayrılır. Sosyal antropoloji, insanoğlunun sosyal gelişimini ve değişimini, Fiziki antropoloji ırkların ve genetik özelliklerini, Kültürel Antropoloji ise halkların etnokültürel özelliklerini inceler.

{ 1 Comment }

Tarihin Faydalandığı Bilim Dalları

Tarih sosyal bir bilim dalıdır. Bu yüzden konuları geniş bir zaman dilimi ve birçok topluluğu ilgilendirmektedir. Bu durum tarih biliminin diğer bilim dallarından yardım almasını gerektirmektedir. Tarihe yardımcı olan bilim dalları şunlardır:

  • Coğrafya (Yer Bilimi): Toplumların yaşama biçimleri, kültür ve uygarlıkları ile yaşadıkları bölgenin coğrafi özellikleri arasında doğrudan bir ilişki vardır. Yer bilimi olarak da bilinen coğrafya tarih bilimine bu ilişkiyi ortaya koymasında yardımcı olur. Örneğin; Anadolu’nun tarih boyunca birçok medeniyete ev sahipliği yapmasını araştıran tarihçi, buna ilk cevap olarak; Anadolu’nun coğrafi konumunu verecektir.
  • Arkeoloji (Kazı Bilimi): Toprak ve su altında kalmış tarihi eserlerin ortaya çıkarılmasını sağlayan bilim dalıdır. Özellikle yazıdan önceki (Tarih Öncesi Devirler) dönemin aydınlatılmasında etkilidir. Tarih araştırmalarına en fazla yardımcı olan bilim dallarının başında gelir.
  • Etnografya (Kültür Bilimi): Toplumların örf, adet ve geleneklerini inceler. Örneğin; Eski Türklerde hükümdarın eşi olan Hatun’un da yönetimde söz sahibi olması gibi konular bu bilim dalının alanına girer.
  • Kronoloji (Zaman – Takvim Bilimi): Tarihsel olayların zamanını belirleyerek düzgün ve bilimsel bir sıraya konulmasını sağlar. Zamanı tespit edilemeyen olayların doğru değerlendirilmesi mümkün değildir.
  • Paleografya: Eski yazı bilimidir dünümüzden önceki uygarlıkların kutlandıkları yazıyı inceleri İlk yazıyı bulan Uygarlık Sümerlerdir. Tarihi devirlerin aydınlatılmasında tarihe yardımcı olan en önemli bilim dalıdır.
  • Diplomatik (Belgeler Bilimi): Devletlerin iç ye dış yazışmalarını inceleyen bitim dalıdır, Fermanları buyruklar anlaşma metinleri bu bilimin alanına girer. Örneğin; M Ö. 1260 tarihinde Mısırlılar ile Hititler arasında imzalanan Kadeş Antlaşması gibi.
  • Filoloji (Dil Bilimi): Geçmişte ve günümüzde var olan dilleri inceler. Diller arasındaki akrabalık bağlarını, sözcük alış-verişini inceleyerek tarihe yardımcı olur.
  • Epigrafya: Anıtları, kitabeleri, mezarlar üzerindeki yazıları inceler. Örneğin; Orhun Abideleri incelenerek eski Türklerin yaşam tarzı ve devlet yönetimi hakkında bilgi edinilmiştir.
  • Nümizmatik (Para Bilimi): Tarihte ilk defa parayı kullanan Lidyalılardan günümüze kadar eski paraları inceler. Tarihte para bastırma bağımsızlık ve ekonomik gücü simgelemiştir. Paralar döneminin hükümdarı tarımsal faaliyetleri ve ekonomisi hakkında da önemli bilgiler barındırırlar.
  • Sigilografi: Mühürleri inceleyen bilim dalıdır. Resmi. belge ya da yazışmalardaki mühürlerin doğruluğunu, dolayısıyla belgenin geçerli olup olmadığını inceler.
  • Heraldik: Armaları inceleyen bilim dalıdır.
  • Sosyoloji (Toplum Bilimi): İnsan topluluklarının yaşayışlarını, oluşturdukları kurumlan ve bu kurumların toplumsal hayata etkilerimi inceler.
  • Felsefe: Doğru düşünmeyi, elde edilen veriler arasında bağ kurmayı, olaylara farklı bakmayı öğretir.
  • Psikoliji: İnsanların ruhi durumunu ve karakterini inceleyen bilim dalıdır.
  • İstatistik: Belirli bir amaç için toplanan veriler yer yer tarihi olayların aydınlatılmasına katkı sağlamaktadır. Birçok olayın temelinde ekonomik nedenler vardır. İstatistik bunların belirlenmesinde yardımcı olur.
  • Hukuk: Tarihte Sümerler ile başlayan toplumsal yaşamı düzenleme çalışmaları, sonraki zaman dilimlerinde de birçok devlet ve uygarlık tarafından ele alınmıştır. Bu hukuk kuralları incelenerek insanların birbirleri ve devletle olan ilişkilerini ortaya konmuştur. Toplamların gelişmişlik düzeyleri, siyasi ve kültürel yapılarıyla ilgili bilgiler de hukuk kurallarına bakılarak elde edilebilir.
  • Edebiyat: Tarih boyunca yaşanmış olayların birçoğu edebiyata konu olmuş ve edebiyat sayesinde günümüze kadar ulaşabilmiştir.
  • Sanat Tarihi: Fertlerin ve toplumların bıraktıkları eserleri inceler. Kültürel gelişmişlik düzeylerini, zenginliklerini, inançlarını ortaya koymayı sağlar.
  • Kimya: “Karbon 14 Metodu” ile tarihi buluntuların madde yapısını inceleyerek hangi döneme ait olduğunu belirler. Özellikle fosillerin ve iskeletlerin incelenmesinde tarihe yardımcı olur.

Tarih öncesi devirlerin aydınlatılmasında arkeoloji, coğrafya, antropoloji, etnografya, kimya bilimleri; tarihi devirlerin aydınlatılmasında ise kronoloji’, nümizmatik, paleografya, filoloji, diplomatik, sosyoloji tarih bilimine yardımcı olurlar.

{ Add a Comment }