2. (İkinci) Meşrutiyet Dönemi Özeti:

II.Abdülhamit, I. Meşrutiyet’i kaldırıp Mebusan Meclisini süresiz olarak dağıtmıştı. Meşrutiyet yanlısı aydınlar, Meşrutiyetin tekrar ilan edilmesi için çalışmalara başladılar.1229 yılında İttihat ve Terakki Cemiyetinin etrafında birleşerek mücadelelerini sürdürdüler.

İttihat ve Terakki Cemiyeti, Selanik ve Manastır kentlerinde güçlendi, Anayasayı yürürlüğe koydurarak Mebusan Meclisini açtırıp Meşrutiyet yönetimine yeniden geçilmesini hedefleyen cemiyetteki aydınlar, İngiltere ve Rusya’nın 1902 yılında Makedonya’nın özerk olmasını istemeleri sonucu harekete geçerek padişah II. Abdülhamit’e Kanuni Esasi’yi tekrar ilan ettirmişlerdir. Böylece 24 Temmuz 1908 tarihinde Meşrutiyet ikinci defa Osmanlı Devletinde yürürlüğe girmiştir.

2. Meşrutiyet’in ilan edilmesinde İttihat ve Terakki Cemiyetinin çalışmalarından başka;

  • İngiltere’nin Rusya’yı Reval Görüşmelerinde Balkanlarda serbest bırakması.
  • Bulgaristan’ın bağımsızlığını ilan etmesi.
  • Avusturya’nın Bosna – Hersek’i topraklarına kattığını ilan etmesi etkili olmuştur.

2. Meşrutiyetin Getirdiği Yenilikler:

  • Padişahın yetkileri I. Meşrutiyete göre azaltıldı. Buna karşılık meclisin yetkileri artırıldı.
  • Padişahın kanunları veto etme yetkisi sınırlandırılırken, meclisi kapatma ve sansür yetkisi kaldırıldı.
  • Bakanlar Kurulu padişaha karşı değil Meclis’e karşı sorumlu kılındı.

2. Meşrutiyet’in İlanı Sonrasında Yaşanan Gelişmeler:

Yapılan seçimler sonucu Osmanlı vatandaşlarını oluşturan her milletten milletvekilleri seçilmiş; 133 diğer milletlerin vekili 127 ise Türk milletvekili olacak şekilde bir meclis tablosu ortaya çıkmıştır. Memleketteki yaşayan azınlıklar gibi Avrupalılar da Meşrutiyeti yönetimi olumlu karşılamışlar ve bu doğrultuda Makedonya’daki sivil ve askeri görevlileri çekmeye başlamışlardır.

17 Aralık 1908’de meclis yeniden açıldı. Yapılan Seçimlerde İttihat ve Terakki Partisi büyük bir başarı sağlamıştır. Milli bir politika izlemeyi amaçlayan İttihatçılar, ülke dışındaki olumsuz gelişmeler arttıkça ülke içerisinde daha fazla muhalefet ile karşılaşmaya başlamışlardır. Bundan faydalanmak isteyen Meşrutiyet aleyhtarları, bazı Avrupa devletlerinin de kışkırtmasıyla isyan ettiler.

İstanbul’daki Avcı Taburları’nın 13 Nisan 1909’da başlattığı isyan sırasında bazı İttihatçılar öldürüldü. II. Abdülhamit olayları önleyemedi. Bu tarih Rumi takvimine göre 31 Marta denk gelindiğinden 31 Mart Olayı denilmiştir.

Komutanlığını Mahmut Şevket Paşa‘nın kurmay başkanlığını da Mustafa Kemal Paşa‘nın yaptığı Hareket Ordusu Selanik’ten İstanbul’a gelerek isyanı bastırdı. II. Abdülhamit isyanda rolü olduğu gerekçesiyle tahttan indirildi. Yerine V.Mehmet Reşad padişah olarak İlan edildi.

Padişah değişikliğinden sonra Mebusan Meclisi, Kanuni Esasi‘nin bazı maddelerini değiştirdi. Bu değişiklikler şunlardır:

  • Padişah mecliste anayasaya bağlılık yemini edecek.
  • Padişahın meclisi kapatma yetkisi zorlaştırılmıştır.
  • Padişahın yönetimdeki etkinliği azalmış, buna karşın halkın yönetime katılımı artmıştır.
  • Demokrasi ve millet egemenliği kavramı gelişmiştir.