Avasım Kentleri: Abbasilerde Bizans sınırlarında kurulan ve Türk askerlerin yerleştirildiği ordugah şehirleri.

Batiniler: Şiilik mezhebinin bir kolu olup bütün Kuran ayetlerinin gizli manalarının olduğunu ileri süren bir grup.

Bedeviler: Arap Yarımadası’nda çöllerdeki vahalarda konaklayarak; koyun, keçi, at ve develeri besleyerek yaşamını sürdüren göçebe Arap topluluğudur. Arap Yarımadası’nın dışında Irak. Suriye ve Ürdün topraklarında da yaşamaktadırlar. Babaerkil yapının egemen olduğu ilkel topluluklar.

Beyt’ül Mal: İslam devletlerinde devlet hâzinesi.

Biat: İslam toplumlarında hükümdarların dinsel yargı gücüne sahip olabilmeleri, meşru (yasal) ve yetkili sayıiabilmeleri için halktan aldıkları söz, bağlılık andı veya yetkisi.

Cahiliye Devri: İslamiyet’in ortaya çıkışından önceki zamanlarda Arabistan halkının yaşadığı döneme verilen isim.

Cihad (Gazza): İslam Dini’nin yayılmasına yönelik kutsal savaş.

Cizye: İslam devletlerinin Müslüman olmayan uyruklarından (Zımmi) aldıkları vergi.

Ehl-i Beyt: İslam inanışında Hz. Muhammet’in soyundan gelen anlamında. Kur’anda Hz. Ali, Hz. Fatma ve oğulları tarafından kurulan aile olarak söz edilir.

Ehl-i Kitap: Müslümanlardan başka, İslamiyet’in onayladığı ve Allah tarafından bir Peygamber aracılığıyla indirilmiş kutsal kitaplara inananlardır.

Ehl-i Sünnet: Müslümanlar arasında, Hz. Muhammet‘in sözlerine ve davranışlarına uymayı ilke edinmiş kişilere verilen isim.

Ensar: Mekke’den Medine’ye hicret edenlere yardım eden Müslümanlara verilen isim.

Fıkıh: İslam hukuku.

Ganimet: Savaşta düşmandan ele geçirilen mal,para veya esir

Gaza: İslam dinini yaymak için Müslüman olmayanlar üstüne yapılan sefer.

Gazve: Hz Muhammet’in bizzat katıldığı savaş.

Hadis: Hz Muhammet’in söz ve davranışları ve bunun konu edildiği ilim

Halifelik: Hz. Muhammet’in vefatından sonra Arap-lslam Devle- ti’nin başına geçen ve sonraları Osmanlının yıkılışına kadar devam eden ardıl hükümdarlık kurumu.

Haraç: İslam ülkelerinde yaşayan ve Müslüman olmayan uyruklardan dini yasalara göre devletin aldığı vergi.

Haricilik: İslam tarihinde ortaya çıkan ilk siyasal ayrılıkçı mezhep.

Hat Sanatı: Güzel yazı yazma sanatı.

Hutbe: İslam inanışında, özellikle cuma namazı ile bayram namaz-larında minberden cemaate yapılan aydınlatıcı, yönlendirici konuşma. Hz. Muhammet’in başlattığı bu gelenek sonraları halife adına okunarak sürdürülmüştür. İslam devletlerinde hutbe okutmak ve kendi adına para bastırmak egemenliğin ve bağımsızlığın gösterge- lerindendir.

İstişare: Bir konu hakkında herkesin fikrinin alınması

Kelam: Allah’ın varlığını ve iman esaslarını ispat için geliştirilen ilim.

Kısas: İslam hukukunda (fıkıh ) işlenen suç için belirlenen ceza.

Mevali: Emeviler döneminde Arap olmayanlara verilen, azat edilmiş köle manasına gelen sıfat.

Miri: Devlete ait topraklar.

Muhacir: Göç eden.Mekke’den Medine’ye göç eden Müslüman halk

Müşrik: Allah’ı tanımayan,inanmayan O’na ortak koşan kişi

Ordugah: Ordunun kaldığı veya ihtiyaçlarını karşılamak için bu-lunduğu yer.

Öşür: İslam devletlerinde dini yasalara göre, Müslüman reayadan alınan 1/10 oranındaki ürün vergisi. Bu vergi ürün üzerinden ürün olarak alınırdı, ûşür’ün çoğuluna Aşar denir.

Panayır: Eğlencelerin,yarışmaların,ticaretin yapıldığı yer

Sahabe: İslam kültüründe, Peygamber Hz. Muhammet’in huzurunda bulunanlara ve Onun konuşmalarını dinleyenlere verilen isim

Seriyye : İslam tarihinin ilk dönemlerinde Hz. Muhammed’in katılmadığı askeri seferlere verilen isim.

Siyer: Hz Muhammed’in hayatını konu edinen eser

Sünni: İslam inanışında Kur-an’daki emirlere ve peygamber Hz. Muhammet’in sünnetlerine göre yaşamını düzenleyen, İslam mez-heplerinin ana koludur. Bu mezhepler; Hanefi, Maliki, Şafii ve Ham- beiidir.

Şer’i: İslam hukukuna uygun olan ya da İslam hukukundan kaynak-lanan her şey.

Şiilik: Hz.Muhammet’in ölümünden sonra,halifelik kurumu etrafında Müslümanlar arasında ortaya çıkan ayrılıklar sonrasında oluşan mezhep.

Şuubiye: Emeviler zamanında başlayıp Abbasiler zamanında güçlenen İslam dünyasındaki halkların kendi kimlik arayışlarını kamçılayan fikir akımıdır.

Tefsir: Kur’anı açıklamak ve yorumlamakla uğraşan bilim dalı.

Vahiy: Allah tarafından Peygamberlere Cebrail isimli melek tarafından gönderilen emirler.

Zekat: İslam hukukundan kaynaklanan dini vergilerden biri. Buna göre, her Müslüman yıllanmış malının ya da parasının 1/40’ını mal veya para olarak yoksul Müslümanlara vermek zorundadır. Ev, ev eşyası, kitap, sanat ve iş aletleri zekat kapsamının dışında sayılır.