İslamiyet’in ilk dönemlerinde Müslümanlar arasında okuma yazma bilen kimselerin sayısı oldukça azdı. Bu nedenle Peygamberimiz Müslümanların eğitim öğretim düzeyinin yükselmesi için çaba harcadı. Hicret’ten sonra Medine’de ilk iş olarak Mescid-i Nebi’yi yaptırdı. Bu mescit hem bir ibadet yeri hem de Müslümanların eğitim öğretim merkezi konumundaydı. Ayrıca Peygamberimiz Mescid-i Nebi’nin bitişiğine kendisi için bir ev ve yoksul, kimsesiz Müslümanların barınması için odalar yaptırdı.

Suffe denen bu odalarda kalan kimseler, ashab- ı suffe olarak adlandırılırdı. Ashab-ı suffe zamanını ilim öğrenerek ve ibadetle geçirirdi. İslam dünyasında sistemli bir şekilde eğitim öğretim yapılan en önemli kurumlar medreselerdir. Resmî bir kurum olarak devlet eliyle ilk medrese X. yüzyılda Karahanlılar zamanında yapılmıştır. Daha sonra Gazneliler, Selçuklular, Osmanlılar ve diğer Müslüman toplumlarda medrese yapımına önem verilmiş, İslam dünyasının dört bir yanında medreseler kurulmuştur. İslam dünyasında ilk büyük medrese Türkler tarafından Bağdat’ta yapılmıştır. Nizâmiye Medresesi adı verilen bu eğitim kurumu, Selçuklu Sultanı Alparslan’ın emriyle onun veziri Nizâmü’l- Mülk tarafından 1066’da kurulmuştur.