TAOİZM: Taoizm, MÖ VI. yüzyılda yaşayan Lao Tse (Lavdızı) tarafından ortaya konulan bir sistemdir. Günümüzde de yaşayan, milyonlarca mensubu olan Çin dinlerinden biridir. Taoizm’e göre dış dünyadaki varlıklar ve nesneler, gerçekte var olmayan görüntülerdir. Çünkü dış dünyadaki varlıklar, çelişki ve karşıtlıklarla doludur. Çevremizde gördüğümüz varlıklar aldatıcı bir dünyayı oluşturur. Yalnızca tek gerçek vardır, o da Tao’dur. Tao, doğru olan yoldur, evrenin düzenidir.

Tao, gözlem ve düşünce yoluyla bilinemez. O, yalnızca kavranabilen bir kurtuluş ilkesidir. Taoizm’e göre insan, içsel bir coşkuyla Kendinden geçerek Tao’yla birleşebilir. Tao ile birleşen insan, gerçekte var olmayan bu aldatıcı ve ölümlü dünyadan uzaklaşır ve ölümsüzlüğe ulaşır. Taoizm’e göre örnek bir insan; merhametli, sadık, dürüst, alçak gönüllü, iyi ve özverili olmalıdır. Kibirli ve gururlu olmamalı, yalnız kendisi için çalışmamalıdır.

KONFÜÇYANİZM: Konfüçyanizm, Çin’in büyük düşünürlerinden Konfüçyüs (MÖ 551-MÖ 479) tarafından ortaya konulmuştur. Çin halkının iki bin yıl boyunca sürdürdüğü yaşam tarzını, değerler bütününü ve dinî inançlarını ifade etmektedir. MS 1912 yılına kadar Çin’in resmî devlet dini olmuştur. Bu dinin bugün 350 milyon civarında inananı vardır. Bunların büyük bir kısmı Çin’de, geri kalanı Japonya, Burma ve Tayland’da yaşamaktadır.

Konfüçyüs’ün öğretisinin temelini; erdem, sevgi, yüce gönüllülük gibi insani değerler oluşturmaktaydı. Konfüçyüs, bu değerlerin bütün insanlarda doğuştan var olduğuna inanıyordu. Ona göre insanlığın özündeki bu sevgiyi, diğer tüm insanları kuşatacak biçimde besleyip büyüterek eksiksiz erdem boyutuna ulaştırmak herkesin göreviydi.

ŞİNTOİZM: Şintoizm, belli bir kurucusu ve inanç sistemi olmayan millî, geleneksel, çok tanrılı bir dindir. Japonların millî dinidir. Şintoizm tanrıların yolu anlamına gelir. Budizm altıncı yüzyılda Japonya’ya geldikten sonra Japonlar geleneksel inançlarını Budizm’den ayırabilmek için “Şinto” deyimini kullanmışlardır. Şintoizm’de ata ruhlarına saygı önemlidir. Ataların öldükten sonra yaşadığına inanan Şintoist Japonlar, ataları için evlerinde bir atalar köşesi oluştururlar. Buraya atalarının yemesi için çeşitli yiyecekler koyarlar.

Şintoizm, tanrılarının çokluğu ile de meşhur olan bir dindir. Milyonlarca tanrısı vardır. Mutfak işlerinden yolculuğa kadar, her şeyle ilgilenen tanrılar bulunmaktadır. Şintoist Japonların Japonya’daki sayıları tahminen otuz milyon civarındadır. Bunların çoğu aynı zamanda Budisttir. Şintoizm’de ruhun öldükten sonra da yaşadığına atalarının ruhunun nesilleri koruduğuna inanılır. Şintoistlerin kutsal kitapları yoktur.