Etiket: dilin

Wittgenstein ve Dil Felsefesi Hakkında Bilgi

Wittgenstein Sözleri ve Felsefi Görüşleri:

Wittgenstein(1889-1951), tüm felsefe sorunlarını dil çerçevesinde ele almıştır. Bu yüzden onun yaklaşımın temelinde dilin kapsamı ve sınırlarını açıklığa kavuşturma problemi vardır.

Ona göre insanların en önemli özelliği dili kullanma ve anlamadır. Bu noktadan yola çıkarak dil ile ilgili olarak iki soru sorulabilir: Dilin dünya ile ilişkisi nedir? Diğeri dilin düşünmeyle ilgisi nedir? Dil, dünyayı betimleyerek temsil eder. Bundan dolayı ortaya koyduğumuz yargılarımız yani önermelerimiz dış dünya hakkında bilgi verirler. Dil, dünyanın ve düşüncelerimizin ortak bir görüntüsüdür. Dilin mantıksal bir yapısı vardır. Bu yapı iyi analiz edilmelidir. Cümle veya önermelerin yapısı açıklanmalıdır. Yani kelimelerden oluşan önerme, dünyadaki bir olguyu yansıtıyor mu? Öyleyse olguların bilgisi önermelerle anlatılmış olmaktadır.

Burada önemli olan dil’in yapısının gerçekler dünyasının yapısını belirlemesidir. Çünkü dış dünya, kelimeler ve önermelerle sınırlıdır; önermelerle ifade edemezsek bir anlamı kalmaz. Bundan dolayı dilin yapısı düşünceye de sınır koymuş olur. Sonuçta bu sınırların dışında kalan “saçma”dır, yani anlamsızdır, doğrulanamaz, bilgi değeri yoktur.

Wittgenstein, 1929’dan sonra bu düşüncelerini değiştirmiş ve başka bir dil görüşü geliştirmiştir. Bu görüşünde o, dil’i bir araç gibi görmüştür. Önceden reddetttiği metafizik önermelerin de bir anlamı olduğunu ileri sürmüştür. Burada önemli olan dilin kullanılış biçimleridir. Dildeki kelimeler ile satranç oyunundaki taşları birbirlerine benzetir. Satrançta belli kurallar vardır ve taşların sayıları sınırlıdır. Ama sonsuz sayıda hareket etme olanağı vardır. Dil de aynen böyledir.

{ Add a Comment }

Henri Bergson Felsefesi ve Sezgicilik

Henri Bergson’un Felsefi Düşüncesi veya Anlayışı:

Henri Bergson(1859-1941), hem rasyonalizme hem de materyalizme karşı cephe almış olan bir filozoftur.Bergson’a göre içinde dilin rol oynadığı bilgi ile dilin rol oynamadığı bilgi arasında ayrım yapmak gerekir. Buna göre bilgi mutlak ve göreli olmak üzere ikiye ayrılır. İçinde dilin rol oynadığı bilgi, göreli bir bilgidir. Çünkü dil, kavramlar aracılığıyla bilinmek istenen nesneyi dondurur, parçalar. Dilin verdiği bilgiler simgeseldir. Kavramlar, düşünce ile nesne arasında aracılık yapan simgelerdir, nesnelerin kendileri değildir. Buna karşılık nesne, örneğin bir insan veya hareket eden bir taş somut, canlı, bireysel bütünsel bir varlıktır. Bundan dolayı dile dayanan, duyusal-akılsal bir bilgiyle nesnelerin hakikatini kavramak olanaksızdır. Nesneyi bize kavratacak olan, bir başka yetidir ki o da sezgidir.

Evren ve yaşam sürekli hareket ve oluşum halindedir. Düşünce ile evrenin ve yaşamın özünü kavramaya olanak yoktur. Bunu yalnızca sezgi kavrayabilir. Sezgi doğrudandır; çünkü ilk, saf ve katışıksız bir bilgidir. Düşünce zekâ, nesneleri ayırır, böler, analiz eder, sonra bilgi elde eder. Hâlbuki yaşam bir bütündür. Sezgi ve bilinç uykuda da çalışır, akar. Bu akışın bilgisini düşünce doğru olarak veremez. Oysa sezgi, bir anda bütünü kavrar. Parçalara ayırmadan, bozmadan doğru bilgiyi yakalar. Sürekli bir oluş ve yaşam hamlesi (élan vital) olan akışın apaçık bilgisini sezgi elde eder.

{ Add a Comment }

Dilin İnsan ve Toplum Hayatındaki Yeri ve Önemi

İnsanoğlu için yürümek, koşmak, oturmak, kalkmak nasıl ki doğalsa, birbirleri ile iletişim kurmak da o denli doğaldır. İnsanlar kendi arasında iletişim kurarken kullandığı en temel araç dildir. Bütün insanlar en az bir dil kullanırlar ve etrafındakilerle bunu kullanarak iletişim kurarlar.

Kısaca dil, insanların duygu ye düşüncelerini karşılıklı olarak aktarmak için kullandıkları bir iletişim aracıdır. Diğer bir deyişle bir toplumu meydana getiren insanlar arasındaki iletişimi sağlayan gizli bir akit, sistemidir, Dil bir sistemdir ve bu Sistemde yer alan öğelerin, bireylerin istek ve amaçlarına göre bireysel biçimde kullanılmaktadır. Dilin tanımı yapılırken en çok kullanılan ifadelerden birisi de dilin geçmişten günümüze bir kültür taşıyıcısı olduğudur. Peki kültür nedir ve dil ile kültür arasında nasıl bir ilişki vardır?

Kültür: Bir milletin veya bir topluluğun tarihi süreç içinde meydana getirdiği maddi ve manevi ‘ortak değerlerin hepsi kültür olarak tanımlanmaktadır. Maddi değerlere yaşanılan mekânlar, kullanılan eşya ve araçlar, yeme ve içme, giyim ve kuşam; manevi değerlere ise dil, din, gelenek, görenek, örf ve âdetler örnek gösterilebilir. Bütün bu değerler incelendiğinde her milletin kültürünün : farklı öldüğü ve o millete ait olduğu görülmektedir. Milli kültür olarak adlandırdığımız her şey dilin içinde gizlidir. Bir milleti millet yapan maddi ve manevi değerlerin bütünü olan kültürün en önemli unsuru tartışmasız: dildir. Bir milletin kültür değerlerini geçmişten geleceğe yazı veya sözle aktaran, o milleti ayakta tutan, varlığını sağlayan ve devam ettiren de dildir.

Kültürün Unsurları:

  • Dil: Kültürün temel unsurudur. Kültür dil sayesinde aktarılır ve yayılır.
  • Din: Milletlerin inanışları kültürlerine büyük ölçüde yön verir.
  • Gelenek ve Görenek: Yazılı olmayan kurallar sözlü olarak kuşaktan kuşağa aktarılır.
  • Sanat: Sanatçının duygu ve düşünceleri dönemin zihniyeti kültür olarak aktarılır.
  • Dünya görüşü: Bir milletin geneline hakim olan hayat felsefesi diğer kültür unsurlarıyla şekillenir.
  • Tarih: Millet, tarihinden beslenir, tarihine bakarak geleceğini belirler.

Dilin Kullanım Farklılığı: Gündelik hayatta kullanılan dil (ifade) ile metinlerde kullanılan dil arasında farklılıklar da bulunmaktadır. Örneğin bilimde ve bilimsel yazılarda terimler kullanılırken, felsefede kavramlar, sanatta ise imgeler kullanıl maktadır. İletişimde dilin farklı işlevleri şöyledir:

  • ileti ön plandaysa —— göndergesel işlevde
  • Alıcının uyarılması amaçlanmışsa —— alıcıyı harekete geçirme işlevinde
  • Dilin kendi kurallarım anlatmak içinse —— dil ötesi, İşlevde
  • Alıcıda coşku uyandırmak amaçlanmışsa —— şiirsel işlevde
  • Birtakım duygu ve heyecanları anlatmalk içinse —— heyecana bağlı işlevde
  • Alıcının söylenenleri anlayıp anlamadığını görmek amaçlanmışsa —— kanalı kontrol işlevinde kullanılmıştır.

{ Add a Comment }