Sümerlerin yazıyı icat etmesiyle başlayan devirlere “tarih devirleri” denir. Tarih devirlerinin ayrılmasında dünyayı etkileyen (evren-sel) önemli toplumsal ve siyasi olaylar dikkate alınmıştır. Tarihin çağlara ayrılmasında ve bu çağların da birbirinden kesin çizgilerle ayrılmasında görüş birliği yoktur. Ancak incelemeyi kolaylaştırmak için böyle bir ayrım yapılmıştır.

I) İlk Çağ ( MÖ. 3500 – MS. 375 – 476): Yazının icadından Kavimler Göçü veya Batı Roma’nın yıkılışına kadar geçen zamandır. Bu devirde;

  • Alfabe, takvim, para gibi icatlar olmuş ve yeni birçok bölge-ye yayılmıştır.
  • Çok tanrılı inançların yanında Tek Tanrı inancı da ortaya çıkmıştır. (Musevilik – Hıristiyanlık)
  • Sosyal sınıf farkları her toplumda yaygındı. (Kölecilik yaygındı)
  • İlk büyük devletler ve imparatorluklar kuruldu. (Roma imp.)

II) Orta Çağ (375/467 -1453): Kavimler Göçü (375) veya Batı Roma’nın yıkılışından (476), İstanbul’un fethine kadar geçen zaman dilimidir. Bu devirde;

  • Batı Roma’nın yıkılışıyla Avrupa’da feodalite (derebeylik) ortaya çıkmış, siyasi birlik bozulmuştur.
  • Doğuda büyük devletler kurulmuştur. (Sasani, Bizans, Er-meni, Abbasi, Selçuklu)
  • Çin’de icat edilen kağıt, matbaa, barut, pusula önce İslam dünyasına sonra Avrupa’ya yayıldı. (Coğrafi Keşifler, Rönesans ve Reform’a zemin hazırladı.)
  • Roma’nın etkisiyle Hıristiyanlık barbar kavimler arasında yayıldı.
  • Haçlı Seferi ve Moğol istilası Türk İslam dünyasını olumsuz etkiledi.
  • Avrupa’da skolastik düşünce ve kilise baskısı toplum üzerinde etkiliydi.

III) Yeni Çağ (1453- 1789): İstanbul’un fethinden, Fransız ihtilâline kadar geçen zaman dilimidir. Bu devirde;

  • Coğrafi Keşifler Rönesans ve Reform’un gerçekleşmesiyle Avrupa zenginleşmiş ve gelişmesini engelleyen faktörler ortadan kaldırılmıştır.
  • Coğrafi keşiflerle sömürgecilik yaygınlaşmıştır.
  • Feodalite ortadan kaldırıldı, merkezi krallıklar güçlendi.
  • Çağın ilk yarısında en güçlü devlet konumunda Osmanlı Devleti vardır.

IV) Yakın Çağ (1789 – ?): Fransız ihtilâlinden günümüze kadar devam eden zaman dilimidir. Bu devirde;

  • Merkezi krallıklardan Meşrutiyet’e, Meşrutiyetten Cumhuriyet’e geçişler oldu.
  • Fransız ihtilalinin etkisiyle ortaya çıkan akımlardan milliyetçilik akımı imparatorlukların yıkılmasına milli devletlerin kurulmasına zemin hazırladı.
  • Ortaya çıkan eşitlik ilkesiyle toplumlardaki sosyal sınıflar ortadan kalktı. Ancak Sanayi İnkılâbının etkisiyle işçi sınıfı ortaya çıktı.
  • Sanayi İnkılâbının etkisiyle Kapitalizm, Sosyalizm, Liberalizm, Emperyalizm gibi sistemler ortaya çıktı.
  • Sanayi İnkılâbıyla birlikte sömürgecilik yarışı başladı. Bu durum önce gruplaşmalara (ittifak – itilaf), sonra I. ve II. Dünya savaşlarına zemin hazırlandı.