İnsanın yaşadığı meskenle birlikte, yaşadığı ve yararlandığı alanın tümüne birden yerleşme adı verilir. İnsan doğal çevreden etkilenen ve doğal çevreyi etkileyen bir varlık olduğundan, yerleşmeler de bu iki bileşenin etkileşimleri sonucunda şekillenmiştir. Yerleşmeler bir arada bulunuş özellikleri bakımından da, mimari özellikleri bakımından da İncelenmektedir.

A) FİZİKİ FAKTÖRLER

Denizler: Yerleşme alanının gelişimini sınırlandıran en önemli faktördür. Dünya yüz ölçümünün % 71’ini kaplayan denizler yerleşmelerin sona ermesine neden olur. Denizler yerleşmelerin bulunmadığı alanlar olsa da deniz kıyıları olumlu iklim koşulları nedeniyle yerleşmelerin oldukça yoğun olduğu alanlardır.

Kutup Bölgeleri: Olumsuz iklim koşulları nedeniyle kutuplar ve çevresinde yerleşmeler bulunmaz. özellikle tarım yapılacak toprakların bulunmaması ile düşük sıcaklıklar burada yerleşebilmenin önündeki en önemli engellerdir.

Yükselti: Yerleşmeler belirli bir yükseltinin üzerinde görülmemektedir. Çünkü sıcaklık değerleri ile doğal ortam koşulları yükselti arttıkça olumsuz yönde değişmektedir. Yerleşimlerin görüldüğü en yüksek seviye “Yerleşme üst sınırıdır”.

Kuraklık: Yağış miktarının aşırı düşük olduğu alanlarda yerleşim kurmak imkânsızdır. Çünkü tarım ürünlerinin yetiştirilebilmesi ve insanın temel gereksinimi olan suyun temin edilebilmesi için, alanın belirli bir miktarın üzerinde, yağış alması gerekmektedir. Dünya’da kuraklık nedeniyle yerleşim olanağının en sınırlı olduğu alanlar çöl bölgeleridir. Özellikle Sahra, Kalahari, Tar, Gobi gibi çöllerde yerleşme sayısı oldukça azdır. Buralar, yalnızca göçerler tarafından İskan edilir.

B) BEŞERİ FAKTÖRLER

Ulaşım Koşulları: Yerleşimler ulaşım koşullarının uygun olduğu yöne doğru gelişme gösterirler. Ulaşımın elverişsiz olduğu yerlerde ise yerleşmeler zamanla önemini yitirir.

Ekonomik Faaliyetler: Sanayinin ve ticaretin geliştiği yerleşmeler zamanla gelişme gösterir ve önem kazanır. Ancak bu durum yerleşmeler için bir takım çarpıklıkların ortaya çıkmasına neden olur.

Nüfusun sosyokültürel özellikleri: Toplumlar kültürel değerleri nedeniyle bazı merkezlere büyük önem verir, örneğin; çöllerin yanı başında olmasına rağmen İslam toplumları için büyük önem taşıyan Mekke ve Medine zamanla büyük gelişme göstermiştir.