A) TOPLU YERLEŞME

  • Genellikle düz arazilerde görülürler.
  • Su kaynaklan sınırlı olduğu için akarsuların geçtiği bölgelerde kurulmuşlardır.
  • Evler birbirine yakın ve toplu haldedir.
  • Köyler genellikle bir meydan ve bunun çevresinde toplanmıştır.
  • Türkiye’de en fazla İç, Güneydoğu ve Doğu Anadolu’da görülürler.

Bilgi Notu1: Toplu yerleşmeler kırsal alanlarda su kaynaklarını yetersiz olduğu yerlerde görülmektedir.

B) DAĞINIK YERLEŞME

  • Genellikle engebeli arazilerde görülürler.
  • Su kaynakları fazla olduğu için birbirinden uzakta kurulmuşlardır.
  • Evler birbirinden uzak ve dağınık haldedir.
  • Köyler çok sayıda küçük mahalleden oluşmuştur.
  • Türkiye’de en fazla Karadeniz ve Doğu Anadolu’da görülürler.

Bilgi Notu2: Yağış miktarının fazla olduğu dağlık arazilerde konutlar birbirinden uzaktır. Bu tip yerleşmeler ülkemizde Doğu Karadeniz yöresinde yaygın olarak görülmektedirler.

C) ÇİZGİSEL YERLEŞME

Bir akarsu veya yol boyunca kurulmuş yerleşmelere çizgisel yerleşme adı verilir. Yol boyu yerleş-meleri, büyük birana yol çevresinde ikiye ayrılmıştır. Yolun kullanımı sırasında ortaya çıkan ihtiyaçların giderilmesi için kullanılan mesken, otel, benzinlik, lokanta gibi unsurlar yol kenarına dizilmiştir. Akarsu boyu yerleşmeleri su ihtiyacının fazla olduğu yerlerde veya akarsuların taşımacılıkta kullanıldığı alanlarda görülmektedir.

Bilgi Notu3: Macaristan’ın başkenti Budapeşte tipik bir çizgisel yerleşmedir. Tuna nehri boyunca uzanan bu kent Buda ve Peşte olmak üzere akarsuyun iki yanında iki kentten oluşmaktadır.

D) KIYI BOYU YERLEŞME

Dağların kıyıya paralel olduğu yerlerde veya kentin kıyı boyunca gelişim gösterdiği alanlarda görülen yerleşme tipidir.

Bilgi Notu4: San Francisco ABD’nin Batı kıyısındaki en önemli kentlerden biridir. Bu kent Pasifik Okyanusu boyunca uzanmaktadır.

E) DAİRESEL YERLEŞME

İlk çağlardan beri düzlüklerde kurulmuş olan yerleşmeler, korunaklı olmaları için dairesel şekilde gelişmiştir. Genellikle bunların çevresinde surlar bulunmaktadır. Günümüzde ise bir sanayi merkezinin ya da ticaret alanının çevresinde kurulmuş yerleşimler dairesel şekildedir.

Bilgi Notu: Atça kasabası dairesel şekilli yerleşmelere tipik bir örnektir.