Lale Devri’nin Özellikleri – Lale Devri Hakkında Bilgi (1718-1730) :

Pasarofça Antlaşması ile başlayarak Patrona Halil İsyanı sona eren bu dönemde Sadrazam Damat İbrahim Paşa, sürekli savaşlardan yıpranan devleti ve halkı dinlendirmek, bozgunların izlerini silmek ve unutturmak amacıyla bir barış süreci başlatmıştır. Zevk ve eğlence bir düşkünlük haline geldiği ve devlet adamları sefaya daldıkları için, bu döneme Lâle Devri denilmiştir.

  • Eğlencenin dozunun kaçırılmış olmasının yanında, bu devirde birtakım yenilikler yapılmış, ilk Avrupa tarzında gelişmeler sağlanmıştır.

Lale Devri’nde Yapılan Yenilikler:

  • Avrupa’nın gelişimlerini değerlendirebilmek amacıyla ilk defa Avrupa’ya elçi gönderilmiştir. Bu elçilikler geçici olarak açılmış ve kültür elçiliği olarak faaliyet göstermiştir.
  • Bu elçiliklerin çalışmaları sonucunda Avrupa’dan matbaa getirilmiş
  • Yalova’da bir kağıt imalathanesi açılmış
  • Çiçek aşısı uygulanmış
  • İtfaiye örgütü kurulmuş
  • Çinicilik geliştirilmiş
  • Kumaş imalathanesi açılmış
  • Avrupa mimarisinden etkilenilerek, yalı, köşk, saray gibi binalar yapılmış, sivil mimari gelişmiştir.
  • Matbaanın kurulması, birtakım huzursuzluktan doğurmuş, el yazmacılığı ile geçinen önemli bir meslek elemanı bulunduğundan ilk önceleri dini eserlerin basılmasına izin verilmemiş, bu nedenle matbaa İbrahim Müteferrika, Sait Mehmet Çelebi gibi kişilerin desteği ile gelişmiştir.
  • Lale Devri’nde İstanbul’da Kağıthane Deresi etrafında Sadabad denilen eğlence merkezi kurulmuştur.
  • Osmanlı Devleti ilk dış ülke elçiliğini Fransa’da açmış ve Yirmisekiz Mehmet Çelebi’yi göndermiştir.

Osmanlı Devleti’nde bu gelişmeler yaşanırken İran’da Sünnilere baskı başlamış ve İran Osmanlı topraklarına saldırıya geçmiştir.

Bunun üzerine İran seferine çıkan Osmanlı ordusu, Kafkaslara Rus ordusunun girdiği haberi alınınca, Kafkasya’ya yönelmiştir. Fransa’nın aracılığıyla Osmanlı Devleti ile Rusya arasında İstanbul Antlaşması yapılmıştır. (1724)

Buna göre;

  • Hazar kıyıları Rusya’da, Azerbaycan Osmanlı Devleti’nde kalmak üzere bazı Iran toprakları Osmanlı ile Rusya arasında paylaşılmıştır.
  • Böylece ilk defa Rusya ile işbirliği yapılmıştır.

İran Osmanlı’ya karşı saldırıya geçmiş, İran karşısında alınan yenilgiler ve sadrazamın sefere çıkmakta isteksiz davranması, zaten yönetime karşı oluşmuş olan tepkiyi arttırmıştır.

Patrona Halil’in başlattığı ayaklanma halk ve yeniçeriler tarafından da desteklenince, ayaklanma sonucunda Sadrazam Damat İbrahim Paşa öldürülmüş, III. Ahmet tahttan indirilmiş, I. Mahmut Padişah yapılmıştır.

  • Lâle Devri’nde yapılan eğlence merkezleri ve köşkler ayaklananlar tarafından yıkılmıştır. Patrona Halil Ayaklanması ile Lâle Devri sona ermiştir.